Latin2

LIBER IV:

http://www.jgray.org/codes/cic83lat.html http://www.jgray.org/codes/cic83eng.html

Can. 834 - §1. Munus (n.s) sanctificandi (g.s) Ecclesia (abl.s) peculiari (abl.s) modo adimplet (3s.pai) per sacram (acc.s) liturgiam, quae quidem (:indeed) habetur (3s.ppi) ut Iesu Christi muneris (g.s) sacerdotalis exercitatio (n.s), in qua hominum (g.s) sanctificatio (n.s) per signa (acc.p) sensibilia significatur (3s ppi) ac modo singulis (abl.s) proprio efficitur (3s ppi), atque a mystico Iesu (g.s) Christi Corpore (abl.s), Capite nempe (:truly) et membris, integer cultus Dei publicus exercetur (3s ppi).
Can. 834 - §2. Huiusmodi (:such) cultus tunc habetur, cum defertur (:carried off) nomine Ecclesiae a personis (abl.s) legitime deputatis et per actus (acc.pl) ab Ecclesiae auctoritate probatos (acc.pl).

Can. 835 - §1. Munus (n.s) sanctificandi (g.s) exercent (3p pai) imprimis (adv) Episcopi (n.s), qui sunt magni sacerdotes, mysteriorum (g.p) Dei (g.s) praecipui (n.p) dispensatores atque totius (g.s) vitae liturgicae in Ecclesia (abl.s) sibi commissa moderatores, promotores atque custodes.
Can. 835 - §2. Illud quoque exercent presbyteri, qui nempe, et ipsi Christi sacerdotii participes, ut eius ministri sub Episcopi auctoritate, ad cultum divinum celebrandum et populum sanctificandum consecrantur.
Can. 835 - §3. Diaconi in divino cultu celebrando partem habent, ad normam iuris praescriptorum.
Can. 835 - §4. In munere sanctificandi propriam sibi partem habent ceteri quoque christifideles actuose liturgicas celebrationes, eucharisticam praesertim, suo modo participando; peculiari modo idem munus participant parentes vitam coniugalem spiritu christiano ducendo et educationem christianam filiorum procurando.

Can. 836 - Cum cultus christianus, in quo sacerdotium commune christifidelium exercetur, opus sit quod a fide procedit et eadem innititur, ministri sacri eandem excitare et illustrare sedulo curent, ministerio praesertim verbi, quo fides nascitur et nutritur.

Can. 837 - §1. Actiones (n.p) liturgicae non sunt actiones (n.p) privatae, sed celebrationes (n.p) Ecclesiae ipsius, quae est "unitatis sacramentum," scilicet plebs (n.s) sancta sub Episcopis adunata et ordinata; quare ad universum (acc.s) corpus Ecclesiae (g.s) pertinent (3p pai) illudque manifestant et afficiunt; singula vero membra ipsius attingunt diverso modo, pro diversitate ordinum, munerum et actualis participationis.
Can. 837 - §2. Actiones liturgicae, quatenus suapte (abl:by) natura celebrationem communem secumferant (:carry with), ubi id fieri potest, cum frequentia (:large crowd) et actuosa (:lively) participatione christifidelium (g.s) celebrentur.

Can. 838 - §1. Sacrae (g.s) liturgiae moderatio (n.s) ab Ecclesiae (g.s) auctoritate (abl.s) unice pendet (3s pai): quae quidem est penes (prep/acc: in the hands of) Apostolicam Sedem et, ad normam iuris, penes Episcopum dioecesanum.
Can. 838 - §2. Apostolicae (g.s) Sedis est sacram (acc.s) liturgiam Ecclesiae (g.s) universae ordinare (pa.inf), libros (acc.p) liturgicos edere (pa.inf) eorumque (g.p) versiones (acc.p) in linguas vernaculas recognoscere, necnon (conj:and also) advigilare ut ordinationes liturgicae ubique fideliter observentur (3p pp.subj).
Can. 838 - §3. Ad Episcoporum (g.p) conferentias (acc.p) spectat (3s pai) versiones (acc.p) librorum (g.p) liturgicorum in linguas (acc.p) vernaculas, convenienter (adv) intra limites (acc.p) in ipsis (abl.p) libris liturgicis definitos (acc.p) aptatas, parare, easque edere, praevia (abl.s) recognitione Sanctae (g.s) Sedis.
Can. 838 - §4. Ad Episcopum dioecesanum in Ecclesia sibi commissa pertinet, intra limites suae competentiae, normas de re liturgica dare, quibus omnes tenentur.

Can. 839 - §1. Aliis quoque (abl.p) mediis munus (acc.s) sanctificationis (g.s) peragit (3s pai:complete) Ecclesia (n.s), sive orationibus (abl.p), quibus Deum deprecatur (3s ppi) ut christifideles (n.p) sanctificati sint (3p pas) in veritate (abl.s), sive paenitentiae (abl.s??) et caritatis operibus, quae quidem magnopere ad Regnum Christi in animis radicandum et roborandum (fp.ppl) adiuvant et ad mundi salutem conferunt.
Can. 839 - §2. Curent (3s pas) locorum (g.p) Ordinarii (n.p) ut orationes (n.p) necnon (adv) pia et sacra exercitia (n.p) populi (g.s) christiani normis (d.p) Ecclesiae (g.s) plene (adv) congruant (3p pas).

PARS I: DE SACRAMENTIS

Can. 840 - Sacramenta (n.p) Novi (g.s) Testamenti, a Christo (abl.s) Domino instituta (n.p) et Ecclesiae (d.s) concredita (n.p perf.p.ppl), utpote (adv:as) actiones Christi et Ecclesiae, signa existant ac media quibus fides exprimitur et (3s ppi) roboratur, cultus Deo redditur et hominum (g.p) sanctificatio (n.s) efficitur, atque ideo (adv:therefore) ad communionem ecclesiasticam inducendam (acc.s fp.ppl), firmandam et manifestandam summopere (adv:exceeding) conferunt (3p pai); quapropter in iis (abl.s) celebrandis summa veneratione debitaque (n/acc.p pp.ppl) diligentia uti (p.dep.inf:use) debent tum (:both) sacri ministri tum ceteri christifideles.

Can. 841 - Cum sacramenta eadem sint pro universa Ecclesia et ad divinum depositum pertineant (3p pas), unius supremae (g.s) Ecclesiae auctoritatis est probare et definire quae ad eorum validitatem sunt requisita, atque eiusdem aliusve auctoritatis competentis, ad normam can. 838, §§3 et 4, est decernere quae ad eorum celebrationem, administrationem et receptionem licitam necnon ad ordinem in eorum celebratione servandum spectant.

Can. 842 - §1. Ad cetera (acc.p) sacramenta valide (adv) admitti nequit, qui baptismum non recepit.
Can. 842 - §2. Sacramenta baptismi, confirmationis (g.p) et sanctissimae Eucharistiae ita inter se coalescunt (3p pai), ut ad plenam initiationem christianam requirantur (3p pps).

Can. 843 - §1. Ministri sacri denegare (:deny) non possunt sacramenta iis (dat.p) qui opportune eadem petant (pas), rite sint dispositi, nec (:nor) iure ab iis recipiendis prohibeantur (pps).
Can. 843 - §2. Animarum pastores ceterique christifideles, pro suo quisque ecclesiastico munere, officium habent curandi ut qui sacramenta petunt debita evangelizatione necnon catechetica institutione ad eadem recipienda praeparentur, attentis normis a competenti auctoritate editis.

Can. 844 - §1. Ministri (n.p) catholici sacramenta (acc.p) licite (adv) administrant solis (dat.p) christifidelibus catholicis, qui pariter eadem a solis (abl.p) ministris catholicis licite (adv) recipiunt (3p pai), salvis huius (abl.p) canonis §§2, 3 et 4, atque can. 861, §2 praescriptis.
Can. 844 - §2. Quoties (adv:as often) necessitas id postulet aut vera spiritualis (n.s) utilitas id suadeat, et dummodo periculum vitetur erroris vel (g.s) indifferentismi, licet christifidelibus quibus physice aut moraliter impossibile sit accedere ad ministrum catholicum, sacramenta paenitentiae, Eucharistiae et unctionis infirmorum recipere a ministris non catholicis, in quorum Ecclesia valida exsistunt praedicta sacramenta.
Can. 844 - §3. Ministri catholici (n.p) licite (adv) sacramenta (acc.p) paenitentiae (g.p), Eucharistiae et unctionis infirmorum administrant (3p pai) membris (d.p) Ecclesiarum (g.p) orientalium quae plenam (acc.s) cum Ecclesia () catholica communionem non habent (3p pai), si sponte (adv) id (acc.s) petant (3s pas) et rite (adv) sint (3p pas) disposita ; quod etiam valet quoad (as long as) membra aliarum Ecclesiarum, quae iudicio Sedis Apostolicae, ad sacramenta quod attinet, in pari condicione ac praedictae Ecclesiae orientales versantur (pres.dep.ind: live, are / ppi:turn).
Can. 844 - §4. Si adsit (pas) periculum mortis aut, iudicio Episcopi dioecesani aut Episcoporum conferentiae, alia urgeat gravis necessitas, ministri catholici licite eadem sacramenta administrant ceteris quoque christianis plenam communionem cum Ecclesia catholica non habentibus, qui ad suae communitatis ministrum accedere nequeant (3p pas) atque sponte id petant, dummodo quoad eadem sacramenta fidem catholicam manifestent et rite sint dispositi.
Can. 844 - §5. Pro casibus de quibus in §§2, 3 et 4, Episcopus dioecesanus aut Episcoporum conferentia generales normas ne ferant, nisi post consultationem cum auctoritate competenti saltem (adv:at least) locali Ecclesiae vel communitatis non catholicae, cuius interest.

Can. 845 - §1. Sacramenta baptismi, confirmationis et ordinis, quippe quae characterem imprimant, iterari nequeunt.
Can. 845 - §2. Si, diligenti inquisitione peracta, prudens adhuc dubium supersit num sacramenta de quibus in §1 revera aut valide collata fuerint, sub condicione conferantur.

Can. 846 - §1. In sacramentis (abl.p) celebrandis fideliter serventur libri liturgici a competenti auctoritate probati; quapropter (:wherefore) nemo (no one) in iisdem quidpiam (:what/any) proprio marte (adv:?) addat, demat aut mutet.
Can. 846 - §2. Minister sacramenta celebret secundum proprium ritum.

Can. 847 - §1. In administrandis sacramentis, in quibus sacra olea adhibenda (3p fut.pass.peri) sunt, minister uti debet oleis ex olivis aut aliis ex plantis expressis atque, salvo praescripto can. 999, n. 2, ab Episcopo consecratis vel benedictis, et quidem, recenter; veteribus ne utatur, nisi adsit (appear) necessitas.
Can. 847 - §2. Parochus olea sacra a proprio Episcopo impetret (obtain) eaque decenti custodia diligenter asservet.

Can. 848 - Minister, praeter oblationes a competenti auctoritate definitas, pro sacramentorum administratione nihil petat, cauto semper ne egentes (n.p: need) priventur auxilio sacramentorum ratione paupertatis.

TITULUS I: DE BAPTISMO

Can. 849 - Baptismus, ianua sacramentorum, in re vel saltem (adv:at least) in voto ad salutem necessarius, quo homines a peccatis liberantur, in Dei filios regenerantur atque indelebili charactere Christo configurati Ecclesiae incorporantur, valide confertur tantummodo per lavacrum aquae verae cum debita verborum forma.

CAPUT I: DE BAPTISMI CELEBRATIONE

Can. 850 - Baptismus minstratur secundum ordinem in probatis liturgicis libris praescriptum, excepto casu necessitatis urgentis, in quo ea tantum observari debent, quae ad validitatem sacramenti requiruntur.

Can. 851 - Baptismi celebratio debite praeparetur oportet; itaque:
Can. 851. 1° adultus, qui baptismum recipere intendit, ad catechumenatum admittatur et, quatenus (adv:so far as) fieri potest, per varios gradus ad initiationem sacramentalem perducatur, secundum ordinem initiationis ab Episcoporum conferentia aptatum et peculiares normas ab eadem editas;
Can. 851.2° infantis baptizandi parentes, itemque (likewise/and) qui munus patrini sunt suscepturi, de significatione huius sacramenti deque obligationibus cum eo cohaerentibus rite edoceantur; parochus per se vel per alios curet ut ita pastoralibus monitionibus, immo (adv:indeed) et communi precatione, debite parentes instruantur, plures adunando (abl fut.p.ppl:united) familias atque, ubi fieri possit, eas visitando.

Can. 852 - §1. Quae in canonibus de baptismo adulti habentur praescripta, applicantur omnibus qui, infantia egressi (perf.dep.ppl: beyond), rationis usum assecuti sunt.
Can. 852 - §2. Infanti assimilatur, etiam ad baptismum quod attinet, qui non est sui compos.

Can. 853 - Aqua in baptismo conferendo adhibenda, extra casum necessitatis, benedicta sit oportet, secundum librorum liturgicorum praescripta.

Can. 854 - Baptismus conferatur sive per immersionem sive per infusionem, servatis Episcoporum conferentiae praescriptis.

Can. 855 - Curent parentes, patrini et parochus ne imponatur nomen a sensu christiano alienum.

Can. 856 - Licet baptismus quolibet die celebrari possit, commendatur tamen ut ordinarie die dominica aut, si fieri possit, in vigilia Paschatis, celebretur.

Can. 857 - §1. Extra casum necessitatis, proprius baptismi locus est ecclesia aut oratorium.
Can. 857 - §2. Pro regula habeatur ut adultus baptizetur in propria ecclesia paroeciali, infans vero in ecclesia paroeciali parentum propria, nisi iusta causa aliud suadeat.

Can. 858 - §1. Quaevis ecclesia paroecialis baptismalem fontem habeat, salvo iure cumulativo aliis ecclesiis iam quaesito.
Can. 858 - §2. Loci Ordinarius, audito loci parocho, potest ad fidelium commoditatem permittere aut iubere, ut fons baptismalis habeatur etiam in alia ecclesia aut oratorio intra paroeciae fines.

Can. 859 - Si ad ecclesiam paroecialem aut ad aliam ecclesiam vel oratorium, de quo in can. 858, §2, baptizandus, propter locorum distantiam aliave adiuncta, sine gravi incommodo accedere vel transferri nequeat, baptismus conferri potest et debet in alia propinquiore ecclesia vel oratorio, aut etiam alio in loco decenti.

Can. 860 - §1. Praeter casum necessitatis, baptismus ne conferatur in domibus privatis, nisi loci Ordinarius gravi de causa id permiserit.
Can. 860 - §2. In valetudinariis (abl.p:hospital), nisi aliter Episcopus dioecesanus statuerit, baptismus ne celebretur, nisi in casu necessitatis vel alia ratione pastorali cogente.

CAPUT II: DE BAPTISMI MINISTRO

Can. 861 - §1. Minister ordinarius baptismi est Episcopus, presbyter et diaconus, firmo praescripto can. 530, n. 1.
Can. 861 - §2. Absente aut impedito ministro ordinario, licite baptismus confert catechista aliusve ad hoc munus ab Ordinario loci deputatus, immo, in casu necessitatis, quilibet homo debita intentione motus; solliciti sint animarum pastores, praesertim parochus, ut christifideles de recto baptizandi modo edoceantur.

Can. 862 - Excepto casu necessitatis, nemini licet, sine debita licentia, in alieno territorio baptismum conferre, ne suis quidem subditis (:subjects).

Can. 863 - Baptismus adultorum, saltem (:at least) eorum qui aetatem quattuordecim annorum expleverunt, ad Episcopum dioecesanum deferatur ut, si id expedire iudicaverit (3s fp.ai or perf.as), ab ipso administretur (3s pps).

CAPUT III: DE BAPTIZANDIS

Can. 864 - Baptismi capax est omnis et solus homo nondum baptizatus.

Can. 865 - §1. Ut adultus baptizari possit, oportet voluntatem baptismum recipiendi manifestaverit, de fidei veritatibus obligationibusque christianis sufficienter sit instructus atque in vita christiana per catechumenatum sit probatus; admoneatur etiam ut de peccatis suis doleat.
Can. 865 - §2. Adultus, qui in periculo mortis versatur, baptizari potest si, aliquam de praecipuis fidei veritatibus cognitionem habens, quovis (:whatever) modo intentionem suam baptismum recipiendi manifestaverit et promittat se christianae religionis mandata esse servaturum.

Can. 866 - Adultus qui baptizatur, nisi gravis obstet ratio, statim post baptismum confirmetur atque celebrationem eucharisticam, communionem etiam (:also) recipiendo, participet.

Can. 867 - §1. Parentes obligatione tenentur curandi ut infantes intra priores hebdomadas baptizentur; quam primum post nativitatem, immo iam ante eam, parochum adeant ut sacramentum pro filio petant et debite ad illud praeparentur.
Can. 867 - §2. Si infans in periculo mortis versetur, sine ulla mora baptizetur.

Can. 868 - §1. Ut infans licite baptizetur, oportet:
Can. 868 - §1. 1° parentes, saltem eorum unus aut qui legitime eorundem locum tenet, consentiant;
Can. 868 - §1. 2° spes habeatur fundata eum in religione catholica educatum iri (pp.inf); quae si prorsus (utterly) deficiat, baptismus secundum praescripta iuris particularis differatur, monitis de ratione parentibus.
Can. 868 - §2. Infans parentum catholicorum, immo et non catholicorum, in periculo mortis licite baptizatur, etiam invitis (unwilling) parentibus.

Can. 869 - §1. Si dubitetur num quis baptizatus fuerit, aut baptismus valide collatus fuerit, dubio quidem post seriam investigationem permanente, baptismus eidem sub condicione conferatur.
Can. 869 - §2. Baptizati in communitate ecclesiali non catholica non sunt sub condicione baptizandi, nisi, inspecta materia et verborum forma in baptismo collato adhibitis (:consult) necnon attenta intentione baptizati adulti et ministri baptizantis, seria ratio adsit de baptismi validitate dubitandi.
Can. 869 - §3. Quod si, in casibus de quibus in §§1 et 2, dubia remaneat baptismi collatio aut validitas, baptismus ne conferatur nisi postquam baptizando, si sit adultus, doctrina de baptismi sacramento exponatur, atque eidem aut, si de infante agitur, eius parentibus rationes dubiae validitatis baptismi celebrati declarentur.

Can. 870 - Infans expositus aut inventus, nisi re diligenter investigata de eius baptismo constet, baptizetur.

Can. 871 - Fetus abortivi, si vivant, quatenus (:so far as) fieri potest, baptizentur.

CAPUT IV: DE PATRINIS

Can. 872 - Baptizando, quantum fieri potest, detur (3s pps:give) patrinus, cuius est baptizando adulto in initiatione christiana adstare, et baptizandum infantem una cum parentibus ad baptismum praesentare itemque operam dare ut baptizatus vitam christianam baptismo congruam ducat obligationesque eidem inhaerentes fideliter adimpleat.

Can. 873 - Patrinus unus tantum vel matrina una vel etiam unus et una assumantur.

Can. 874 - §1. Ut quis ad munus patrini suscipiendum (:undertake) admittatur, oportet:
Can. 874 - §1.1° ab ipso baptizando eiusve parentibus aut ab eo qui eorum locum tenet aut, his deficientibus, a parocho vel ministro sit designatus atque aptitudinem et intentionem habeat hoc munus gerendi;
Can. 874 - §1.2° decimum sextum aetatis annum expleverit, nisi alia aetas ab Episcopo dioecesano statuta fuerit vel exceptio iusta de causa parocho aut ministro admittenda videatur;
Can. 874 - §1.3° sit catholicus, confirmatus et sanctissimum Eucharistiae sacramentum iam receperit, idemque vitam ducat fidei et muneri suscipiendo congruam;
Can. 874 - §1.4° nulla poena canonica legitime irrogata vel declarata sit innodatus;
Can. 874 - §1.5° non sit pater aut mater baptizandi.
Can. 874 - §2. Baptizatus ad communitatem ecclesialem non catholicam pertinens, nonnisi una cum patrino catholico, et quidem ut testis tantum baptismi, admittatur.
*
CAPUT V: DE COLLATI BAPTISMI PROBATIONE ET ADNOTATIONE

Can. 875 - Qui baptismum administrat curet ut, nisi adsit patrinus, habeatur saltem testis quo collatio baptismi probari possit.

Can. 876 - Ad collatum baptismum comprobandum, si nemini fiat praeiudicium, sufficit declaratio unius testis omni exceptione maioris, aut ipsius baptizati iusiurandum, si ipse in aetate adulta baptismum receperit.

Can. 877 - §1. Parochus loci, in quo baptismus celebratur, debet nomina baptizatorum, mentione facta de ministro, parentibus, patrinis necnon, si adsint, testibus, de loco ac die collati baptismi, in baptizatorum libro sedulo et sine ulla mora referre, simul indicatis die et loco nativitatis.
Can. 877 - §2. Si de filio agatur e matre non nupta nato, matris nomen inserendum est, si publice de eius maternitate constet aut ipsa sponte sua, scripto vel coram duobus testibus, id petat; item nomen patris inscribendum est, si eius paternitas probatur aliquo publico documento aut ipsius declaratione coram parocho et duobus testibus facta; in ceteris casibus, inscribatur baptizatus, nulla facta de patris aut parentum nomine indicatione
Can. 877 - §3. Si de filio adoptivo agitur, inscribantur nomina adoptantium necnon, saltem si ita fiat in actu civili regionis, parentum naturalium ad normam §§1 et 2, attentis Episcoporum conferentiae praescriptis.

Can. 878 - Si baptismus neque a parocho neque eo praesente administratus fuerit, minister baptismi, quicumque est, de collato baptismo certiorem facere debet parochum paroeciae in qua baptismus administratus est, ut baptismum adnotet ad normam can. 877, §1.

TITULUS II
DE SACRAMENTO CONFIRMATIONIS

Can. 879 - Sacramentum confirmationis, quod characterem imprimit et quo baptizati, iter initiationis christianae prosequentes, Spiritus Sancti dono ditantur atque perfectius Ecclesiae vinculantur, eosdem roborat arctiusque obligat ut verbo et opere testes sint Christi fidemque diffundant et defendant.
CAPUT I
DE CONFIRMATIONIS CELEBRATIONE

Can. 880 - § 1. Sacramentum confirmationis confertur per unctionem chrismatis in fronte, quae fit manus impositione atque per verba in probatis liturgicis libris praescripta.
Can. 880 - § 2. Chrisma in sacramento confirmationis adhibendum debet esse ab Episcopo consecratum, etiamsi sacramentum a presbytero ministretur.
Can. 881 - Expedit ut confirmationis sacramentum in ecclesia, et quidem intra Missam, celebretur; ex causa tamen iusta et rationabili, extra Missam et quolibet loco digno celebrari potest.
CAPUT II
DE CONFIRMATIONIS MINISTRO

Can. 882 - Confirmationis minister ordinarius est Episcopus; valide hoc sacramentum confert presbyter quoque hac facultate vi iuris universalis aut peculiaris concessionis competentis auctoritatis instructus.
Can. 883 - Ipso iure facultate confirmationem ministrandi gaudent:
Can. 883 - 1° intra fines suae dicionis, qui iure Episcopo dioecesano aequiparantur;
Can. 883 - 2° quoad personam de qua agitur, presbyter qui, vi officii vel mandati Episcopi dioecesani, infantia egressum baptizat aut iam baptizatum in plenam Ecclesiae catholicae communionem admittit;
Can. 883 - 3° quoad eos qui in periculo mortis versantur, parochus, immo quilibet presbyter.
Can. 884 - § 1. Episcopus dioecesanus confirmationem administret per se ipse aut curet ut per alium Episcopum administretur; quod si necessitas id requirat, facultatem concedere potest uni vel pluribus determinatis presbyteris, qui hoc sacramentum administrent.
Can. 884 - § 2. Gravi de causa, Episcopus itemque presbyter, vi iuris aut peculiaris concessionis competentis auctoritatis facultate confirmandi donatus, possunt in singulis casibus presbyteros, ut et ipsi sacramentum administrent, sibi sociare.
Can. 885 - § 1. Episcopus dioecesanus obligatione tenetur curandi ut sacramentum confirmationis subditis rite et rationabiliter petentibus conferatur.
Can. 885 - § 2. Presbyter, qui hac facultate gaudet, eadem uti debet erga eos in quorum favorem facultas concessa est.
Can. 886 - § 1. Episcopus in sua dioecesi sacramentum confirmationis legitime administrat etiam fidelibus non subditis, nisi obstet expressa proprii ipsorum Ordinarii prohibitio.
Can. 886 - § 2. Ut in aliena dioecesi confirmationem licite administret, Episcopus indiget, nisi agatur de suis subditis, licentia saltem rationabiliter praesumpta Episcopi dioecesani.
Can. 887 - Presbyter facultate confirmationem ministrandi gaudens, in territorio sibi designato hoc sacramentum extraneis quoque licite confert, nisi obstet proprii eorum Ordinarii vetitum; illud vero in alieno territorio nemini valide confert, salvo praescripto Can. 883, n. 3.
Can. 888 - Intra territorium in quo confirmationem conferre valent, ministri in locis quoque exemptis eam ministrare possunt.
CAPUT III
DE CONFIRMANDIS

Can. 889 - § 1. Confirmationis recipiendae capax est omnis et solus baptizatus, non confirmatus.
Can. 889 - § 2. Extra periculum mortis, ut quis licite confirmationem recipiat, requiritur, si rationis usu polleat, ut sit apte institutus, rite dispositus et promissiones baptismales renovare valeat.
Can. 890 - Fideles tenentur obligatione hoc sacramentum tempestive recipiendi; curent parentes, animarum pastores, praesertim parochi, ut fideles ad illud recipiendum rite instruantur et opportuno tempore accedant.
Can. 891 - Sacramentum confirmationis conferatur fidelibus circa aetatem discretionis, nisi Episcoporum conferentia aliam aetatem determinaverit, aut adsit periculum mortis vel, de iudicio ministri, gravis causa aliud suadeat.
CAPUT IV
DE PATRINIS

Can. 892 - Confirmando, quantum id fieri potest, adsit patrinus, cuius est curare ut confirmatus tamquam verus Christi testis se gerat obligationesque eidem sacramento inhaerentes fideliter adimpleat.
Can. 893 - § 1. Ut quis patrini munere fungatur, condiciones adimpleat oportet, de quibus in Can. 874.
Can. 893 - § 2. Expedit ut tamquam patrinus assumatur qui idem munus in baptismo suscepit.
CAPUT V
DE COLLATAE CONFIRMATIONIS PROBATIONE ET ADNOTATIONE

Can. 894 - Ad collatam confirmationem probandam serventur praescripta Can. 876.
Can. 895 - Nomina confirmatorum, facta mentione ministri, parentum et patrinorum, loci et diei collatae confirmationis in librum confirmatorum Curiae dioecesanae adnotentur, vel, ubi id praescripserit Episcoporum conferentia aut Episcopus dioecesanus, in librum in archivo paroeciali conservandum; parochus debet de collata confirmatione monere parochum loci baptismi, ut adnotatio fiat in libro baptizatorum, ad normam Can. 535, § 2.
Can. 896 - Si parochus loci praesens non fuerit, eundem de collata confirmatione minister per se vel per alium quam primum certiorem faciat.

Mark 14:26-Mark 15:47

LIBER IV: Mark 14:26-Mark 15:47 Passio Sanctarum Perpetuae et Felicitatis Codex Iuris Canonici 1917 Nostra Aetate NOTES:

English Latin
26 Et hymno (abl.s) dicto, exierunt (3pl perf.ai) in montem (acc.s) Olivarum (g.pl).
27 Et ait (3s pai) eis (d.pl) Iesus (n.s): “Omnes (n.pl) scandalizabimini (2pl fut.pass.ind), quia scriptum est (3s perf.pass.ind): “Percutiam (1s fut.act.ind) pastorem (acc.s), et dispergentur (3s fut.pass.ind) oves (n.pl)”.
28 Sed posteaquam (conj: after) resurrexero (1s fut.perf.act.ind), praecedam (1s fut.ai) vos (acc.s) in Galilaeam (acc.s)”.
29 Petrus (n.s) autem (postpos) ait (3s pai) ei (d.s): “Et si omnes (n.pl) scandalizati fuerint (3pl perf.pass.subj), sed non ego (ellipsis)”.
30 Et ait (3s pai) illi (d.s) Iesus (n.s): “Amen dico (1s pai) tibi (d.s): Tu hodie, in nocte hac, priusquam (conj: before) bis (adv) gallus (n.s) vocem (acc.s) dederit (3s fut.perf.act.ind), ter (adv) me es (2s pai) negaturus (fut.act.ppl: periphrastic)”.
31 At (conj:but) ille (ns) amplius (adv) loquebatur (3s imp.dep.ind): “ Et si oportuerit (3s ut.perf.act.ind) me (abl/acc) commori (pres.dep.inf) tibi (d.s), non te (abl/acc) negabo (1s fut.act.ind) ”. Similiter (adv) autem et omnes dicebant (3pl perf.ai).
32 Et veniunt (3pl pai) in praedium (acc.s), cui (d.s of possessor) nomen (n.s) Gethsemani (g.s); et ait (3s pai) discipulis (d.pl) suis: “ Sedete (2pl pres.imp) hic, donec orem (1s pa.subj)”.
33 Et assumit (3s pai) Petrum et Iacobum et Ioannem (acc.s) secum (abl.s) et coepit (3s perf.ai) pavere (pa.inf: be frightened) et taedere (be sad);
34 et ait (3s pai) illis: “Tristis (n.s) est (3s pai) anima (n.s) mea usque (adv) ad mortem (acc.s); sustinete (2pl pa.imp) hic et vigilate”.
35 Et cum processisset (3s plup.act.subj) paululum (adv/not: acc.s), procidebat (3s imp.ai) super terram (acc.s) et orabat (3s imp.ai), ut, si fieri (pa.inf: fio, fieri, factus sum) posset (3s imp.act.subj), transiret (3s imp.act.subj) ab eo (abl.s) hora (n.s);
36 et dicebat (3s imp.ai): “ Abba, Pater! (voc.s) Omnia (n.pl) tibi (d.s) possibilia (n.s) sunt (3pl pai). Transfer (2s pa.imp) calicem (acc.s) hunc a me (abl.s); sed non quod ego volo (1s pai), sed quod tu (ellipsis)”.
37 Et venit (3s perf.ai) et invenit eos (acc.pl) dormientes (acc.pl pres.ppl); et ait (3s pai) Petro (d.s): “Simon, dormis (2s pai)? Non potuisti (2s perf.ai) una hora (abl.s) vigilare?
38 Vigilate et (2pl pa.imp) orate, ut non intretis (2pl pa.subj) in tentationem (acc.s); spiritus (n.s) quidem (adv:indeed) promptus, caro (n.s fem, 3rd) vero (adv) infirma ”.
39 Et iterum (adv) abiens (n.s pa.ppl) oravit (3s perf.ai), eundem sermonem (acc.s) dicens (pa.ppl).
40 Et veniens (pa.ppl) denuo (adv) invenit (3s perf.ai) eos (acc.pl) dormientes (acc.pl pa.ppl); erant (3pl impl.act.ind / plup.pass.ind) enim oculi (n.pl) illorum (g.pl) ingravati (perf.pass.ppl), et ignorabant (3pl imp.ai) quid responderent (3pl imp.act.subj) ei (d.pl).
41 Et venit (3s perf.ai) tertio et ait (3s perf.ai) illis: “Dormite (2pl pa.imp) iam (adv:now) et requiescite? Sufficit (3s pai), venit (3s pai) hora: ecce traditur (3s ppi) Filius (n.s) hominis (g.s) in manus (acc.s) peccatorum (g.pl).
42 Surgite (2pl pa.imp), eamus (1pl pa.subj, hortatory); ecce, qui (n.s) me (acc.s) tradit (3s perf.ai), prope (adv) est”.
43 Et confestim (adv), adhuc (still) eo (abl.s) loquente (abl pres.dep.ppl), venit (3s pai) Iudas (n.s) unus ex Duodecim (num), et cum illo (abl.s) turba (n.s 1st.fem) cum gladiis et (abl.pl) lignis a summis (abl.pl) sacerdotibus et scribis et senioribus.
44 Dederat (3s plup.ai) autem (postpos) traditor (n.s) eius (g.s) signum (acc.s) eis (g.pl) dicens: “ Quemcumque (acc.s) osculatus (n.s) fuero (1s fp.ai), ipse est; tenete (2pl pa.imp) eum et ducite caute (adv)”.
45 Et cum (when) venisset (3s plup.act.subj), statim (adv) accedens (pa.ppl) ad eum ait (3s perf.ai): “ Rabbi (voc.s)”; et osculatus (3s perf.dep.ind) est eum.
46 At illi (n.s) manus (acc.pl) iniecerunt (3pl perf.ai) in eum (acc.s) et tenuerunt (3pl perf.ai) eum (acc.s).
47 Unus autem (postpos) quidam (n.s) de circumstantibus (abl.pl) educens (n.s pa.ppl) gladium (acc.s) percussit (3s perf.ai) servum (acc.s) summi (g.s) sacerdotis et amputavit (3s pai) illi (g.s) auriculam (acc.s).
48 Et respondens (n.s pa.ppl) Iesus (n.s) ait (3s perf.ai) illis (d.s): “Tamquam (conj:just as) ad latronem (acc.s) existis (2pl pai) cum gladiis (abl.pl.means) et lignis comprehendere (pa.inf) me (acc.s)?
49 Cotidie (adv) eram (1s imp.ai) apud vos (acc.pl) in templo (abl.s) docens (n.s pres.act.ppl), et non me tenuistis (2pl perf.ai); sed adimpleantur (3s pres.pass.subj) Scripturae (n.pl)”.
50 Et relinquentes (n.pl pres.act.ppl) eum (acc.s) omnes (n.pl) fugerunt (3pl perf.ai).
51 Et adulescens (n.s) quidam sequebatur (3s imp.dep.ind) eum (acc.s) amictus (n.s) sindone (dat/abl.s) super nudo (abl.s), et tenent (3pl pai) eum (acc.s);
52 at ille (n.s), reiecta (abl.s) sindone, nudus (n.s) profugit (3s perf.ai).
53 Et adduxerunt (3pl perf.ai) Iesum (acc.s) ad summum (acc.s) sacerdotem; et conveniunt (3pl perf.ai) omnes (n.pl) summi sacerdotes et seniores et scribae.
54 Et Petrus (n.s) a longe (abl.s) secutus (3s perf.dep.ind) est eum (acc.s) usque (even) intro (adv:within) in atrium (acc.s) summi (g.s) sacerdotis et sedebat (3s imp.ai) cum ministris (abl.pl) et calefaciebat (3s imp.ai) se (refl) ad ignem (acc.s).
55 Summi (n.pl) vero sacerdotes et omne (n.s) concilium quaerebant (3pl imp.ai) adversus (prep) Iesum (acc.prep) testimonium (acc.s), ut eum (acc.s) morte afficerent (3pl imp.act.subj), nec inveniebant (3pl imp.ai).
56 Multi (n.pl) enim testimonium (acc.s) falsum dicebant (3pl imp.ai) adversus eum, et convenientia (n.pl) testimonia non erant (3pl imp.ai).
57 Et quidam (n.pl) surgentes falsum (acc.s) testimonium ferebant (3pl imp.ai) adversus eum dicentes (n.pl pa.ppl):
58 “ Nos audivimus (1pl perf.ai) eum dicentem (acc.s pa.ppl): “Ego dissolvam (1s fut.ai) templum (acc.s) hoc manu (abl.s) factum (acc.s) et intra triduum (acc.s) aliud non manu factum aedificabo (1s fut.ai)”.
59 Et ne ita quidem conveniens (n.s pa.ppl) erat (3s imp.ai) testimonium (n.s) illorum.
60 Et exsurgens (n.s pa.ppl) summus (n.s) sacerdos in medium interrogavit (3s perf.ai) Iesum dicens (n.s pa.ppl): “ Non respondes (2s pai) quidquam ad ea, quae isti testantur (3pl pres.dep.ind) adversum te? ”.
61 Ille autem (postpos) tacebat (3s imp.ai) et nihil respondit (3s perf.ai). Rursum (adv) summus (n.s) sacerdos interrogabat (3s imp.ai) eum et dicit (3s pai) ei: “ Tu es Christus filius Benedicti (g.s)? ”.
62 Iesus autem (postpos) dixit (3s perf.ai): “ Ego sum, et videbitis (2pl fut.ai) Filium (acc.s) hominis (g.s) a dextris (abl.pl) sedentem (acc.s) Virtutis (g.s) et venientem (acc.s pa.ppl) cum nubibus (abl.s) caeli (g.s) ”.
63 Summus autem (n.s) sacerdos scindens (n.s pa.ppl) vestimenta (acc.pl) sua ait (3s perf.ai): “ Quid adhuc necessarii sunt nobis (n.pl) testes?
64 Audistis (2pl perf.ai) blasphemiam. Quid vobis (d.pl) videtur (3s ppi)? ”. Qui omnes condemnaverunt (3pl perf.ai) eum esse (inf) reum (acc.s) mortis (d.s).
65 Et coeperunt (3s perf.ai) quidam conspuere (pa.inf) eum et velare (pa.inf) faciem eius et colaphis (buffet) eum caedere (pa.inf) et dicere ei: “ Prophetiza (2s pa.imp)”; et ministri (n.pl) alapis (abl.s smack) eum caedebant (3pl imp.ai: strike).
66 Et cum esset (3s imp.act.subj) Petrus in atrio (abl.s) deorsum (adv:below), venit (3s perf.ai) una ex ancillis (abl.pl,fem) summi (g.s) sacerdotis
67 et, cum vidisset (3s plup.act.subj) Petrum calefacientem (acc.s pa.ppl) se, aspiciens (n.s pa.ppl) illum ait (3s perf.ai): “ Et tu cum hoc (abl.s) Nazareno, Iesu, eras (2s imp.ai)! ”.
68 At ille (n.s) negavit (3s perf.ai) dicens (n.s pa.ppl): “ Neque scio (1s pai) neque novi (1s perf.ai) quid tu dicas (2s pai)! ”. Et exiit (3s perf.ai) foras (adv:out) ante atrium, et gallus cantavit (3s perf.ai).
69 Et ancilla (n.s), cum vidisset (3s plup.act.subj) illum (acc.s), rursus (adv) coepit (3s perf.ai) dicere circumstantibus (d.pl): “ Hic ex illis est! ”.
70 At ille (n.s) iterum negabat (3s imp.ai). Et post pusillum (acc.s) rursus (adv:turn back), qui astabant, dicebant (3pl imp.ai) Petro (d.s): “ Vere (adv) ex illis (abl) es (2s pai), nam (conj: for) et Galilaeus es (2s pai)”.
71 Ille (h.s) autem (postpos) coepit anathematizare et iurare: “ Nescio (1s pai) hominem istum, quem dicitis (2pl pai)! ”.
72 Et statim (adv) iterum gallus cantavit (3s perf.ai); et recordatus (3s perf.dep.ind) est Petrus verbi (g.s), sicut dixerat (3s plup.ai) ei (dat) Iesus: “ Priusquam (adv) gallus cantet (3s pres.act.subj) bis (adv), ter me negabis (2s fut.act.ind)”. Et coepit (3s perf.ai) flere (pres.act.inf).

Chapter 15
1 Et confestim (adv) mane (adv:early am) consilium (acc.s) facientes (n.pl pa.ppl) summi (n.pl) sacerdotes cum senioribus (abl.pl) et scribis, id (n.s) est universum concilium, vincientes (n.pl pa.ppl) Iesum duxerunt (3pl perf.ai) et tradiderunt Pilato (d.s).
2 Et interrogavit (3pl perf.ai) eum (acc.s) Pilatus (n.s): “ Tu es (2s pai) rex (n.s) Iudaeorum (g.pl)? ”. At ille (n.s) respondens (n.s pa.ppl) ait (3pl perf.ai) illi: “ Tu (n.s) dicis (2s pai)”.
3 Et accusabant (3pl imp.ai) eum (acc.s) summi (n.pl) sacerdotes in multis (abl.pl).
4 Pilatus (n.s) autem (postpos) rursum (adv) interrogabat (3s imp.ai) eum (acc.s) dicens (n.s pa.ppl): “ Non respondes (n.s pa.ppl) quidquam? Vide (imp) in quantis (abl.s) te (acc.s) accusant (3pl pai) ”.
5 Iesus (n.s) autem (postpos) amplius (adv) nihil respondit (3s pai), ita ut miraretur (3s imp.pass.subj) Pilatus (n.s).
6 Per diem (acc.s) autem (postpos) festum (acc.s) dimittere (pa.inf) solebat (3s imp.ai: accustomed to) illis (d.pl) unum (acc.s) ex vinctis (abl.pl), quem (acc.s) peterent (3pl imp.pass.subj).
7 Erat (3s imp.ai) autem (postpos) qui dicebatur (3s imp.pass.ind) Barabbas, vinctus (n.s) cum seditiosis (abl.pl), qui in seditione (abl.s) fecerant (3pl plup.ai) homicidium (acc.s).
8 Et cum ascendisset (3s plup.act.subj) turba, coepit (3s pai) rogare (pa.inf), sicut faciebat (3s imp.ai) illis (d.s).
9 Pilatus (n.s) autem (postpos) respondit (3s pai) eis (d.pl) et dixit (3s perf.ai): “ Vultis (3pl pai) dimittam (1s fut.ai) vobis (d.pl) regem (acc.s) Iudaeorum (g.pl)? ”.
10 Sciebat (3s imp.ai) enim quod per invidiam (acc.s) tradidissent (3pl plup.act.subj) eum (acc.s) summi (n.pl) sacerdotes.
11 Pontifices (n.pl) autem (postpos) concitaverunt (3pl perf.ai) turbam (acc.s), ut magis (adv) Barabbam (acc.s) dimitteret (3s imp.act.subj) eis (d.pl).
12 Pilatus (n.s) autem (postpos) iterum (adv) respondens (n.s pa.ppl) aiebat (3s imp.ai) illis (d.pl): “ Quid (interrog) ergo (adv) vultis (2pl pai) faciam (1s pa.subj) regi (d.s) Iudaeorum (g.pl)? ”.
13 At illi (n.pl) iterum (adv) clamaverunt (3pl perf.ai): “ Crucifige (pa.imp) eum (acc.s)! ”.
14 Pilatus (n.s) vero (adv) dicebat (3s imp.ai) eis (d.pl): “ Quid (interrog) enim (conj) mali (g.s) fecit (3s perf.ai)? ”. At illi magis clamaverunt: “ Crucifige eum! ”.
15 Pilatus (n.s) autem (postpos), volens (n.s pa.ppl) populo (d.s) satisfacere (pa.inf), dimisit (3s perf.ai) illis (d.pl) Barabbam (acc.s) et tradidit (3s perf.ai) Iesum (acc.s) flagellis (abl.pl) caesum (acc.s perf.pass.ppl), ut crucifigeretur (3s imp.pass.subj). *** Exam ***
16 Milites (n.pl) autem (postpos) duxerunt (3pl perf.ai) eum (acc.s) intro (adv) in atrium (acc.s), quod (rel.pron) est praetorium (acc.s), et convocant (3pl pai) totam (acc.s) cohortem.
17 Et induunt (3pl pai) eum (acc.s) purpuram et imponunt (3pl pai) ei (dat/abl.s) plectentes (acc.s pa.ppl) spineam (acc.s) coronam;
18 et coeperunt (3pl perf.ai) salutare (pa.inf) eum (acc.s): “ Ave, rex (voc.s) Iudaeorum (g.s)! ”,
19 et percutiebant (3pl imp.ai) caput (acc.s) eius (g.s) arundine (abl.s: reed) et conspuebant (3pl imp.ai) eum (acc.s) et ponentes (n.pl pa.ppl) genua (abl.s) adorabant (3pl imp.ai) eum (acc.s).
20 Et postquam (adv) illuserunt (3pl perf.ai: ridicule) ei, exuerunt (3pl perf.ai: took off) illum (acc.s) purpuram et induerunt (3pl perf.ai) eum (acc.s) vestimentis (abl/dat.s) suis. Et educunt (3pl pai) illum, ut crucifigerent (3pl imp.act.subj) eum (acc.s).
21 Et angariant (3pl pai: compel) praetereuntem (acc.s pa.ppl: pass by) quempiam (acc.s pron: someone) Simonem Cyrenaeum venientem (acc.s pa.ppl) de villa (abl.s), patrem (acc.s) Alexandri (g.s) et Rufi, ut tolleret (3s imp.act.subj) crucem (acc.s) eius (g.s).
22 Et perducunt (3pl pai) illum (acc.s) in Golgotha (acc.s) locum, quod est interpretatum (acc.s pp.ppl) Calvariae (g.s) locus (n.s).
23 Et dabant (3pl imp.ai) ei (d.s) myrrhatum (acc.s) vinum; ille (n.s) autem (postpos) non accepit (3s perf.ai).
24 Et crucifigunt ( eum (acc.s) et dividunt (3pl pai) vestimenta (acc.pl) eius (gen.s), mittentes (pa.ppl) sortem super eis (abl.pl), quis quid tolleret (3s imp.act.subj).
25 Erat (3s imp.ai) autem (postpos) hora (n.s) tertia, et crucifixerunt (3pl per.ai) eum (acc.s).
26 Et erat (3s imp.ai) titulus (n.s) causae (gen.s) eius (gen.s) inscriptus (n.s perf.p.ppl): “Rex (n.s) Iudaeorum (gen.s)”.
27 Et cum eo (abl.s) crucifigunt (3pl pai) duos (acc.pl) latrones, unum (acc.s) a dextris (abl.s) et alium (acc.s) a sinistris (abl.s) eius (gen.s).
(28) 29 Et praetereuntes (n.pl pa.ppl) blasphemabant (3pl imp.ai) eum (acc.s) moventes (n.pl pa.ppl) capita (acc.pl) sua et dicentes (n.pl pa.ppl): “ Vah, qui destruit (3s pai) templum (acc.s) et in tribus (abl.pl) diebus aedificat (3s pai);
30 salvum (acc.s) fac (2s pa.imp) temetipsum (acc.s) descendens (n.s pa.ppl) de cruce (abl.s)! ”.
31 Similiter et summi (n.pl) sacerdotes ludentes (n.pl pa.ppl) ad alterutrum cum scribis (abl.pl) dicebant (3pl imp.ai): “ Alios (acc.pl) salvos fecit (3s perf.ai), seipsum non potest salvum facere.
32 Christus rex (n.s) Israel descendat (3s pa.subj) nunc de cruce (abl.s), ut videamus (1pl pa.subj) et credamus ”. Etiam (conj) qui (n.pl) cum eo (abl.s) crucifixi erant (3pl plup.pi), conviciabantur (3pl imp.dep.ind) ei (dat.s).
33 Et, facta hora (abl.s) sexta, tenebrae (n.pl) factae sunt (3pl perf.pass.ind) per totam (acc.s) terram usque in horam (acc.s) nonam.
34 Et hora (abl.s) nona exclamavit (3s perf.ai) Iesus (n.s) voce (abl.s) magna: “ Heloi, Heloi, lema sabacthani? ”, quod est (3s perf.pass.ind) interpretatum: “ Deus meus, (voc.s) Deus meus, ut quid (interr) dereliquisti (2s perf.ai) me (dat.s)? ”.
35 Et quidam (n.pl) de circumstantibus (abl.pl) audientes (n.pl pa.ppl) dicebant (3pl imp.ai): “ Ecce (exc), Eliam (acc.s) vocat (3s pai) ”.
36 Currens (n.s pa.ppl) autem (postpos) unus (n.s) et implens (n.s pa.ppl) spongiam (acc.s) aceto (abl.s) circumponensque (n.s pa.ppl + conj) calamo (dat.s) potum () dabat (3s imp.ai) ei (dat.s) dicens (n.s pa.ppl) : “ Sinite (2pl pa.imp:allow), videamus (1pl pa.subj), si veniat (3s pa.subj) Elias (n.s) ad deponendum (acc.s ap.ppl) eum ”.
37 Iesus autem (postpos), emissa (abl.s perf.pass.ppl) voce (abl.s) magna, exspiravit (3s perf.ai).
38 Et velum templi scissum est in duo a sursum usque deorsum.
39 Videns (n.s pa.ppl) autem (postpos) centurio (n.s), qui (n.s) ex adverso (abl.s) stabat (3s imp.ai), quia sic clamans (n.s pa.ppl) exspirasset (3s plup.act.ind), ait (3s pai): “ Vere (adv) homo (n.s) hic Filius Dei erat (3s imp.ai)”.
40 Erant (3pl imp.ai) autem (postpos) et mulieres (n.pl) de longe (abl.s) aspicientes (n.pl), inter quas et Maria (n.s) Magdalene et Maria Iacobi (gen.s) minoris et Iosetis mater et Salome,
41 quae (n.pl), cum esset (3s imp.act.subj) in Galilaea, sequebantur (3pl imp.dep.ind) eum (acc.s) et ministrabant (3pl imp.ai) ei (dat.s), et aliae (n.pl) multae, quae simul (adv) cum eo (abl.s) ascenderant (3pl plup.ai) Hierosolymam (acc.s).
42 Et cum iam sero esset (3s plup.pass.subj) factum, quia erat (3s imp.ai) Parasceve (n.s), quod est ante sabbatum (acc.s),
43 venit (3s perf.ai) Ioseph ab Arimathaea nobilis (g.s) decurio, qui et ipse erat (3s imp.ai) exspectans (n.s pa.ppl) regnum (acc.s) Dei (g.s), et audacter (adv) introivit (3s perf.ai) ad Pilatum (acc.s) et petiit corpus (acc.s) Iesu (g.s).
44 Pilatus (n.s) autem (postpos) miratus (3s perf.dep.ind) est si iam obisset (3s plup.act.subj), et, accersito (abl.s perf.pass.ppl) centurione, interrogavit (3s perf.ai) eum si iam mortuus (3s plup.pass.subj) esset,
45 et, cum cognovisset (3s plup.act.subj) a centurione (abl.s), donavit (3s perf.ai) corpus (acc.s) Ioseph (dat.s).
46 Is autem (postpos) mercatus (n.s perf.a.ppl) sindonem (acc.s) et deponens (n.s pa.ppl) eum (acc.s) involvit (3s. perf.ai) sindone (abl.s) et posuit (3s perf.ai) eum in monumento (abl.s), quod erat (3s perf.pass.ind) excisum de petra (abl.s), et advolvit (3s perf.ai) lapidem (acc.s) ad ostium (acc.s) monumenti (gen.s).
47 Maria autem (postpos) Magdalene (n.s) et Maria Iosetis aspiciebant (3pl imp.ai), ubi positus esset (3s plup.pass.subj).

Passio Sanctarum Perpetuae et Felicitatis

English Latin
[1] Si uetera (n.pl) fidei (g.s) exempla et Dei (g.s) gratiam (acc.s) testificantia (n.pl pa.ppl) et aedificationem (acc.s) hominis (g.s) operantia (n.pl pa.ppl) propterea (adv:therefore) in litteris (abl.pl) sunt digesta (n.pl perf.p.ppl) ut lectione (abl.s) eorum (g.s) quasi repraesentatione (abl.s) rerum (g.s) et Deus honoretur (3s pres.pass.subj) et homo (n.s) confortetur (3s pres.pass.subj), cur non et noua (n.pl) documenta aeque (adv:equally) utrique (which?) causae (d.s) conuenientia (n.pl) et digerantur (3pl pres.pass.subj:arrange)? 2. uel (adv:even) quia proinde (adv:hence) et haec uetera (n.s) futura (fut.act.ppl) quandoque (adv:whenever) sunt (3s pai) et necessaria (n.s) posteris (d.pl), si in praesenti suo (abl.s) tempore minori (n.pl) deputantur (3pl ppi) auctoritati (d.s) propter praesumptam (acc.s) uenerationem antiquitatis (g.s). 3. sed uiderint (3s perf.act.subj) qui unam (acc.s) uirtutem Spiritus (g.s) unius Sancti pro aetatibus (abl.pl) iudicent (3pl pa.subj) temporum (g.pl), cum maiora (n.s) reputanda sunt nouitiora (comp.adj) quaeque ut nouissimiora secundum exuperationem (acc.s) gratiae (g.s) in ultima (abl.s) saeculi (g.s) spatia decretam. 4. In nouissimis (abl.pl) enim diebus, dicit (3s pai) dominus, effundam (1s fut.ai) de Spiritu (abl.s) meo super omnem (acc.s) carnem, et prophetabunt (3pl fut.ai) filii (n.pl) filiaeque eorum (g.s); et super seruos (acc.pl) et ancillas meas de meo (abl.s) Spiritu effundam (1s fai); et iuuenes (n.pl) uisiones (acc.pl) uidebunt (3pl fut.ai), et senes (n.pl) somnia (acc.pl) somniabunt (3pl fut.ai). 5. itaque et nos (acc.pl) qui sicut prophetias (acc.pl) ita et uisiones (acc.pl) nouas pariter (adv:equally) repromissas (acc.pl) et agnoscimus (1pl pai) et honoramus ceterasque (acc.pl) uirtutes Spiritus (g.s) Sancti ad instrumentum (acc.s) Ecclesiae (g.s) deputamus (1s pai) (cui et missus (3s perf.pass.ind) est idem omnia (acc.pl) donatiua administraturus () in omnibus (abl.pl), prout (as) unicuique (dat.s) distribuit (3s perf.ai) dominus) necessario (adv) et digerimus (1s pai) et ad gloriam (acc.s) Dei (g.s) lectione (abl.s) celebramus (1s pai), ut ne qua aut inbecillitas (n.s) aut desperatio fidei (g.s) apud ueteres tantum aestimet (3s pa.subj) gratiam (acc.s) diuinitatis (g.s) conuersatam (acc.s perf.pass.ppl:dwell), sive in martyrum (acc.s) siue in reuelationum (acc.s) dignatione (d/abl.s), cum semper Deus operetur (3s pp.subj) quae repromisit (3s pai), non credentibus (d.pl) in testimonium (acc.s), credentibus (d.pl) in beneficium (acc.s). 6. et nos (acc.pl) itaque quod audiuimus (1pl perf.ai) et contrectauimus, annuntiamus (1pl pai) et uobis (dat.pl), fratres et filioli, uti et uos (acc.pl) qui interfuistis (2pl perf.ai) rememoremini (2pl pres.pass.subj) gloriae (g.s) domini et qui nunc cognoscitis (2pl perf.ai) per auditum (acc.s) communionem (acc.s) habeatis (2pl pa.subj.) cum sanctis (abl.s) martyribus, et per illos (acc.pl) cum domino (abl.s) nostro Iesu Christo cui (d.s) est claritas (n.s) et honor in saecula saeculorum. Amen.

[2] Apprehensi sunt (3pl perf.pass.ind: understand) adolescentes catechumeni, Reuocatus et Felicitas, conserua (n.s) eius (g.s), Saturninus et Secundulus. Inter hos (acc.pl) et Vibia (n.s) Perpetua, honeste (adv / perf.pass.ppl) nata, liberaliter (adv / perf.pass.ppl) instituta, matronaliter (adv / perf.pass.ppl) nupta, 2. habens (n.s pa.ppl) patrem (acc.s) et matrem et fratres (acc.pl) duos, alterum (acc.s) aeque catechumenum, et filium (acc.s) infantem ad ubera (acc.s). 3. erat (3s imp.ai) autem (postpos) ipsa circiter annorum (g.pl) uiginti (#) duo. haec ordinem (acc.s) totum martyrii (g.s) sui iam hinc (adv:hence) ipsa narrauit (3s perf.ai) sicut conscriptum (perf.pass.ppl) manu (abl.s) sua et suo (abl.s) sensu reliquit (3s perf.ai).

[3] Cum adhuc, inquit (3s pai: say), cum prosecutoribus (abl.pl) essemus (1pl imp.act.subj) et me pater (n.s) uerbis (abl.s) euertere (pa.inf:overthrow) cupiret (3s imp.act.subj) et deicere (pa.inf:overthrow (as in exorcism)) pro sua (abl.s) affectione perseueraret (3s imp.act.subj:persevere). Pater, inquam (1s pai), uides (2s pai) uerbi (for example) gratia uas (acc.s) hoc iacens (pa.ppl), urceolum (pitcher) siue aliud? et dixit (3s perf.ai): Video (1s pai). 2. et ego dixi (1s perf.ai) ei (d.s): Numquid alio (abl.s) nomine uocari (pp.inf) potest (3s pai) quam quod est? et ait (3s pai): Non. sic et ego aliud (predicate object) me dicere (pa.inf) non possum (1s pai) nisi quod sum (1s pai), Christiana. 3. tunc pater motus (n.s) hoc (abl.s) uerbo mittit (3s perf.ai) se in me (acc.s) ut oculos (acc.s) mihi (d.s) erueret (3s imp.act.subj), sed uexauit (3s perf.ai: shake) tantum (only) et profectus (3s perf.dep.ind: make [departed]) est uictus (n.s perf.pass.ppl:defeat) cum argumentis (abl.s) diaboli (g.s). 4. tunc paucis (abl.pl) diebus quod caruissem (1s plup.a.subj:lack) patre (abl.s), domino (d.s) gratias (1s perf.ai) egi et refrigeraui (1s perf.ai: cool) absentia (acc.s/pl) illius (g.s). 5. in ipso (abl.s) spatio paucorum (g.pl) dierum baptizati (1pl perf.pass.ind) sumus, et mihi (d.s) Spiritus (n.s) dictauit (3s perf.ai) non aliud petendum (n/acc.s fut.pass.ppl: periphrasitic (esse understood) petition) ab aqua (abl.s) nisi sufferentiam (acc.s) carnis (g.s). post paucos (acc.pl) dies recipimur (1pl pres.pi:judicial) in carcerem (acc.s:jail); et expaui (1s perf.ai: fear), quia numquam experta (plup.pass.ind) eram tales (acc.pl) tenebras (grave image). 6. o diem (acc.s: savage) asperum: aestus (:agitation) (n.s) ualidus turbarum (g.pl) beneficio (preposition, like propter), concussurae (g.s fut.act.ppl:strike) militum (g.s). nouissime (adv:unprecedented) macerabar (1s imp.pi:worn down) sollicitudine (abl.s) infantis (g.s) ibi (adv:there). 7. tunc Tertius et Pomponius, benedicti (n.pl) diaconi qui nobis (d.pl) ministrabant (3pl imp.ai), constituerunt (3pl perf.ai:establish) praemio (abl.s) uti paucis (abl.s) horis emissi (n.pl perf.pass.ppl) in meliorem (acc.s) locum carceris (g.s) refrigeraremus (3pl imp.act.subj). 8. tunc exeuntes (n.pl pa.ppl) de carcere (abl.s) uniuersi sibi (d.s) uacabant (3pl imp.ai). ego infantem (acc.s) lactabam (1s imp.ai) iam inedia (abl.s) defectum (n.s); sollicita (ppl) pro eo (abl.s) adloquebar (1s imp.dep.ind) matrem (acc.s) et confortabam (1s imp.ai) fratrem (acc.s), commendabam (1s imp.ai) filium (acc.s); tabescebam (1s imp.ai:melt) ideo quod illos (acc.pl) tabescere (pa.inf) uideram (1s plup.a.subj) mei (g.s) beneficio (preposition). 9. tales (acc.pl) sollicitudines multis (abl.pl) diebus passa sum (1s perf.pi); et usurpaui (1s perf.ai:seized - juridical - negative meaning is later) ut mecum infans in carcere maneret (3s imp.act.subj); et statim conualui (1s perf.ai) et releuata (1s perf.pi:relieved) sum a labore (abl.s) et sollicitudine infantis, et factus est mihi (d.s) carcer subito praetorium (palace), ut ibi mallem (1s imp.act.subj: prefer) esse quam alicubi.

[4] Tunc dixit (3s perf.ai) mihi (d.s) frater (n.s) meus: Domina (n.s) soror, iam in magna (abl.s) dignatione (:esteem) es (2s pai), tanta (adv) ut postules (2s pa.subj) uisionem (acc.s) et ostendatur (2s pres.pass.subj:typical of dreams and visions) tibi (d.s) an passio (n.s) sit (3s pa.subj) an commeatus (n.s:military deliverance). 2. et ego quae me sciebam (1s imp.ai) fabulari (pres.dep.inf:intimate chat) cum Domino (abl.s), cuius (abl.s) beneficia tanta experta (1s plup.pi) eram, fidenter (adv) repromisi (1s perf.ai) ei (d.s) dicens (n.s pa.ppl): Crastina (abl.s) die tibi (d.s) renuntiabo (1s fut.ai). et postulaui (1s perf.ai), et ostensum (3s perf.pi) est mihi (d.s) hoc (n.s). 3. uideo (1s pai) scalam (acc.s) aeream (:bronze) mirae (g.s) magnitudinis pertingentem (acc.s pa.ppl) usque ad caelum (acc.s) et angustam (:steep/narrow), per quam nonnisi (n.pl) singuli ascendere (pa.inf) possent (3pl imp.a.subj), et in lateribus (abl.pl) scalae (g.s) omne (n.s) genus ferramentorum (g.pl) infixum (n.s perf.p.ppl). erant (3s imp.ai) ibi gladii, (n.pl) lanceae, hami, machaerae, ueruta (:darts), ut si quis neglegenter (adv) aut non sursum adtendens ascenderet (3s imp.a.subj), laniaretur (3s imp.p.subj) et carnes (n.pl) eius (g.s) inhaererent (3pl imp.a.subj) ferramentis (d.pl). 4. et erat (3s imp.ai) sub ipsa (abl.s) scala draco (n.s) cubans (n.s pa.ppl) mirae (g.s) magnitudinis, qui ascendentibus (dat.pl) insidias (acc.pl:ambush) praestabat (3s imp.ai) et exterrebat (3s imp.ai) ne ascenderent (3pl imp.act.subj). 5. ascendit (3s perf.ai) autem (postpos) Saturus prior (adv), qui postea (adv) se propter (prep) nos (acc) ultro (adv:freely) tradiderat (3s plup.ai) (quia ipse nos aedificauerat (3s plup.ai:catechized)), et tunc cum adducti (n.pl perf.pass.ppl) sumus (1pl perf.pass.ind), praesens non fuerat (3s plup.ai). 6. et peruenit (3s perf.ai) in caput (acc.s) scalae (g.s) et conuertit (3s perf.ai) se et dixit (3s perf.ai) mihi (d.s): Perpetua (voc), sustineo (1s pai:sustain/expect) te (acc.s); sed uide (pa.imp) ne te (acc.s) mordeat (3s pa.subj) draco (n.s) ille. et dixi (1s perf.ai) ego: Non me nocebit (3s fut.ai), in nomine (abl.s) Iesu Christi. 7. et desub (prep:abl) ipsa scala, quasi timens (n.s pa.ppl) me (acc), lente (adv) eiecit (3s perf.ai) caput (acc.s). et quasi primum (acc.s) gradum calcarem (1s imp.a.subj), calcaui (1s perf.ai) illi (g.s) caput (acc.s) et ascendi (1s perf.ai). 8. et uidi (1s perf.ai) spatium (acc.s) immensum horti (g.s) et in medio (abl.s) sedentem (acc.s pa.ppl) hominem canum in habitu (abl.s) pastoris (gen.s), grandem, oues (acc.s pa.ppl) mulgentem. et circumstantes candidati milia multa. 9. et leuauit caput et aspexit me et dixit mihi: Bene venisti, teknon. et clamauit me et de caseo quod mulgebat dedit mihi quasi buccellam; et ego accepi (1s perf.ai) iunctis manibus et manducaui (1s perf.ai); et uniuersi (n.s) circumstantes (pa.ppl) dixerunt (3pl perf.ai): Amen. 10. et ad sonum (acc.s) uocis (g.s) experrecta sum (1s perf.pass.i:uncommon word- expergiscor), conmanducans (n.s pa.ppl) adhuc dulce nescio (1s perf.ai) quid. et retuli (1s perf.ai) statim fratri (d.s) meo; et intelleximus (1pl perf.ai) passionem (acc.s) esse futuram, et coepimus (1pl perf.ai) nullam (acc.s) iam spem in saeculo (abl.s) habere (pa.inf).

[5] Post paucos (acc.pl) dies rumor (n.s) cucurrit (3s perf.ai) ut audiremur (1pl impl.pass.subj). superuenit (3s perf.ai) autem (postpos) et de ciuitate (abl.s) pater (n.s) meus, consumptus (n.s) taedio (abl.s), et ascendit (3s perf.ai) ad me (abl.s), ut me (d.s) deiceret (3s imp.act.subj:deject), dicens (pa.ppl): 2 Miserere (imp), filia (voc), canis (abl.pl:grey hair) meis; miserere patri (d.s), si dignus (n.s) sum (3s pai) a te (abl.s) pater (n.s) uocari (pp.inf); si his (abl.pl) te (acc.s) manibus ad hunc (acc.s) florem aetatis (g.s) prouexi (1s perf.ai:carry), si te (acc.s) praeposui (1s perf.ai) omnibus (abl.pl) fratribus tuis: ne me dederis (2s pai:abandon) in dedecus (acc.s) hominum (g.pl). 3. aspice (pa.imp) fratres (acc.pl) tuos, aspice matrem (acc.s) tuam et materteram (:aunt), aspice filium tuum qui post te (acc.s) uiuere non poterit (3s fut.ai). 4. depone (pa.imp) animos (acc.p:audacity, arrogance); ne uniuersos (acc.pl) nos extermines (2s pa.subj). nemo enim nostrum libere (adv) loquetur (3s fut.dep.ind), si tu aliquid (acc) fueris (2s fut.pass.ind) passa. 5. haec dicebat (3s imp.ai) quasi (adv/conj) pater (n.s) pro sua (abl.s) pietate basians (n.s pa.ppl) mihi (d.s) manus (acc.pl) et se ad pedes (acc.pl) meos iactans (n.s pa.ppl) et lacrimans (n.s pa.ppl) me iam (adv:now) non filiam (acc.s) nominabat (3s imp.ai) sed dominam (acc.s). 6. et ego dolebam (1s imp.ai) casum (acc.s) patris (g.s) mei quod solus (n.s) de passione (abl.s) mea gauisurus (3s fut.pass.subj.periph) non esset de toto (abl.s) genere meo. et confortaui (1s perf.ai) eum dicens (n.s pa.ppl): Hoc fiet (3s fut.ai) in illa (abl.s) catasta quod (acc.s) Deus uoluerit (3s perf.ai). scito (fut act imp:you may be sure) enim nos (acc.pl) non in nostra (abl.s) esse potestate (abl.s) constitutos (acc.pl), sed in Dei (abl.s). et recessit (3s perf.ai) a me (abl.s) contristatus (n.s perf.pass.ppl).

[6] Alio (abl.s) die cum pranderemus (1pl imp.act.subj:breakfasting), subito (adv) rapti sumus (1pl perf.pass.ind) ut audiremur (1pl imp.pass.subj). et peruenimus (1pl perf.ai) ad forum (acc.s). rumor (n.s) statim (adv) per uicinas (acc.pl) fori (gen.s) partes (acc.pl) cucurrit (3s perf.ai) et factus est (3s perf.pass.i) populus (n.s) inmensus. 2. ascendimus (1pl perf.ai) in catastam (acc.s). interrogati (n.pl) ceteri confessi sunt (3pl perf.pass.ind:confessed faith). uentum est (3s perf.pass.ind) et ad me (acc.s). et apparuit (3s perf.ai) pater (n.s) ilico (adv:on the spot) cum filio (abl.s) meo et extraxit (3s perf.ai) me (acc.s) de gradu (abl.s) dicens (n.s pa.ppl): Supplica (pa.imp:context would be:sacrifice). miserere (2s p.dep.imp) infanti (d.s). 3. et Hilarianus (n.s) procurator, qui tunc (adv) loco (adv: in place of) proconsulis (g.s) Minuci Timiniani defuncti ius gladii (law of sword:capital punishment) acceperat (3s plup.ai), Parce (pa.imp), inquit (3s pai), canis (d.pl) patris tui, parce (pa.imp) infantiae (d.s) pueri. fac (pa.imp) sacrum (acc.s) pro salute (abl.s) imperatorum (g.pl). 4. et ego respondi (1s perf.ai): Non facio (1s pai). Hilarianus: Christiana es (2s pai)? inquit (3s perf.ai). et ego respondi (1s perf.ai): Christiana sum. 5. et cum staret (3s imp.act.subj) pater ad me (acc.s) deiciendam (acc.s fut.pass.ppl), iussus (3s perf.pass.ind) est ab Hilariano (abl.s) proiciet (3s fut.ai) uirga (abl.s) percussus (3s perf.pass.ind) est. et doluit (3s perf.ai) mihi casus (g.s) patris mei quasi (adv/conj) eo fuissem (1s plup.a.subj) percussa; sic dolui (1s perf.ai) pro senecta (abl.s) eius (g.s) misera. 6. tunc (adv) nos (acc.p) uniuersos pronuntiat (3s pai) et damnat ad bestias (acc.s); et hilares (adv) descendimus (1p perf.ai) ad carcerem (acc.s). 7. tunc (adv) quia (conj) consueuerat (3s plup.ai) a me (abl.s) infans (n.s) mammas (acc.pl) accipere (inf) et mecum (abl.s) in carcere (abl.s) manere (inf), statim (adv) mitto (1s perf.ai) ad patrem (acc.s) Pomponium (acc.s) diaconum, postulans (n.s pa.ppl) infantem (acc.s). sed pater (n.s) dare (pa.inf) noluit (3s perf.ai). 8. et quomodo (adv) Deus (n.s) uoluit (3s perf.ai), neque (conj:nor) ille (n.s.m) amplius (adv) mammas (acc.pl) desiderauit (3s perf.ai) neque (conj:nor) mihi (d.s) feruorem (acc.s) fecerunt (3pl perf.ai) ne sollicitudine (abl.s) infantis (gen.s) et dolore (abl.s) mammarum (g.pl) macerarer (1s imp.pass.subj).

[7] Post dies (acc.pl) paucos, dum (conj:while) uniuersi (n.pl) oramus (1pl perf.ai.syncopation - present? [loquor] ), subito (adv) media (abl.s) oratione profecta (3s perf.pass.i) est mihi uox (n.s) et nominaui (3s perf.ai) Dinocraten. et obstipui (1s perf.ai:be amazed obstipescere) quod (dem.pron) numquam (adv) mihi (d.s) in mentem (acc.s) uenisset (3s plup.a.subj) nisi tunc, et dolui (1s perf.ai) commemorata (n.s perf.pass.ppl) casus (g.s:fall,misfortune) eius. 2. et cognoui (1s perf.ai) me (acc.s) statim dignam (acc.s) esse et pro eo (abl.s) petere (inf) debere. et coepi (1s perf.ai) de ipso (abl.s) orationem (f.acc.s) facere (pa.inf) multum et ingemescere (inf:groan/moan - vulgate: lamentations) ad dominum (acc.s). 3. continuo (adv:immediately) ipsa (f.n.s) nocte ostensum (3s perf.pass.ind) est mihi (d.s) hoc (n.s). 4. uideo (1s perf.ai) Dinocraten (acc.s) exeuntem (acc.s perf.a.ppl) de loco (abl.s) tenebroso ubi (adv) et conplures (n.s:many) erant (3p imp.ai), aestuantem (acc.s pa.ppl:boil) ualde (adv:very) et sitientem, sordido (abl.s) cultu (:dress / some manuscripts: vultu-face) et colore pallido; et uulnus (n.s) in facie (abl.s) eius (g.s), quod cum moreretur (3s imp.pass.subj) habuit (3s perf.ai). 5. hic (n.s) Dinocrates fuerat (3s plup.ai) frater (n.s) meus carnalis (abl.s), annorum (g.s) septem, qui per infirmitatem (acc.s) facie (abl.s:ablative absolute) cancerata male (adv) obiit (3s perf.ai: die/meet:sync.) ita ut mors (n.s) eius (g.s) odio (d.s) fuerit omnibus (d.p) hominibus. 6. pro hoc (abl.s) ergo (adv) orationem (acc.s) feceram (1s plup.act.subj); et inter (prep:between) me et (acc.s) illum grande erat (3s imp.ai) diastema (n.s: greek-same as vulgate in lazarus story) ita ut uterque ad inuicem (acc.s-reciprocal pronoun) accedere (pa.inf) non possemus (1p imp.act.subj). 7. erat (3s imp.ai) deinde (adv) in illo (abl.s) loco ubi Dinocrates erat (3s imp.ai) piscina (n.s:baptismal image) plena (adj.) aqua (abl.s), altiorem (acc.s) marginem habens (n.s) quam (n.s) erat (3s imp.ai) statura (n.s) pueri (g.s); et extendebat (3s imp.ai) se Dinocrates (n.s) quasi (quasi+ppl for purpose) bibiturus (fa.ppl). 8. ego (n.s) dolebam (1s imp.ai) quod et piscina (n.s) illa aquam (acc.s) habebat (3s imp.ai) et tamen propter altitudinem (acc.s) marginis bibiturus non esset (3s imp.a.subj). 9. et experrecta (perf.dep.ppl:awake) sum (1s perf.ai), et cognoui (1s perf.ai) fratrem (acc.s) meum laborare (pa.inf). sed fidebam (1s imp.ai) me profuturam (acc.s fa.ppl) labori (d.s) eius (g.s). et orabam (1s imp.ai) pro eo (abl.s) omnibus (abl.p) diebus quousque (adv:how long) transiuimus (1p perf.ai:cross) in carcerem (acc.s) castrensem. munere (abl.s:gladiator games) enim castrensi (d/abl.s:court/camp) eramus (1p imp.ai) pugnaturi (n.p fa.ppl:fight); natale (abl.s) tunc Getae (g.s:helps to date manuscript) Caesaris. 10. et feci (1s perf.ai) pro illo (abl.s) orationem (acc.s) die et (abl.s) nocte gemens (n/acc pa.ppl) et lacrimans (n/acc pa.ppl) ut mihi (d.s) donaretur (3s imp.pass.subj).

[8] Die (abl.s) quo (abl.s) in neruo (abl.s:bonds) mansimus (1p perf.ai:remain), ostensum est (3s perf.ai) mihi (d.s) hoc (acc.s). uideo (1s perf.ai) locum (acc.s) illum quem retro (adv:before) uideram (1s plup.ai) et Dinocraten mundo (abl.s) corpore bene (adv.) uestitum (acc.s) refrigerantem; et ubi erat (3s imp.ai) uulnus (n.s) uideo (1s perf.ai) cicatricem (acc.s:scar), 2 et piscinam (acc.s) illam, quam retro (adv:before) uideram (1s plup.ai), summisso (abl.s perf.pass.ppl/quality) margine usque ad umbilicum (acc.s) pueri (g.s); et aquam (acc.s) de ea (abl.s) trahebat (3s imp.ai) sine cessatione (abl.s). 3. et super marginem (acc.s) fiala (n.s:cup) aurea plena aqua. et accessit (3s perf.ai:approach) Dinocrates et de ea bibere coepit (3s perf.ai); quae (n.s) fiala non deficiebat (3s imp.ai). 4. et satiatus (n.s) accessit (3s perf.ai) de aqua ludere more (abl.s:manner) infantium (g.s) gaudens (n.s pa.ppl). et experrecta sum (1s perf.dep.i:awoke). tunc intellexi (1s perf.ai) translatum eum esse (inf/acc) de poena (abl.s).

[9] Deinde (adv) post dies (acc.p) paucos Pudens miles (n.s) optio (:assistant-military rank), praepositus (n.s) carceris (g.s), nos (acc.p) magnificare (pa.inf) coepit (3s perf.ai) intellegens (n.s) magnam (acc.s) uirtutem (:courage/power) esse in nobis (abl.p); qui multos (acc.p) ad nos (acc.p) admittebat (3s imp.ai) ut et nos et illi inuicem (adv:in turn) refrigeraremus (1p plup.act.subj). 2. ut autem (postpos) proximauit (3s perf.ai:approach) dies muneris (g.s:gift), intrat (3s pai) ad me (acc.s) pater (n.s) meus consumptus (n.s) taedio (abl.s), et coepit (3s perf.ai) barbam (acc.s) suam euellere (pa.inf) et in terram (acc.s) mittere (pa.inf - could this be reflexive), et prosternere (pa.inf) se (refl.acc) in faciem (acc.s), et inproperare (pa.inf:rocking) annis (abl.p) suis, et dicere (pa.inf) tanta (acc.p) uerba quae mouerent (3p p.ai) uniuersam (acc.s) creaturam. 3. ego dolebam (1s imp.ai) pro infelici (abl.s) senecta eius (g.s).

[10] Pridie (adv:day before) quam pugnaremus (1p imp.a.subj), uideo (1s perf.ai) in horomate (abl.s:vision-biblical) hoc: venisse (perf.a.inf) Pomponium (acc.s) diaconum ad ostium (acc.s:door) carceris et pulsare (pa.inf:beat) uehementer (adv). 2. et exiui (1s perf.ai) ad eum et aperui (1s perf.ai) ei (d.s); qui erat (3s imp.ai) uestitus (n.s) discincta (abl.s) candida, habens (n.s) multiplices (acc.p) galliculas (:sandles). 3. et dixit mihi: Perpetua, te expectamus; ueni (imp). et tenuit mihi manum et coepimus ire per aspera loca (acc.p) et flexuosa. 4. uix (adv:hardly) tandem (adv:finally) peruenimus (1p pai) anhelantes (n.p pa.ppl:breathless) ad amphitheatrum (acc.s) et induxit (3s perf.ai) me in media arena et dixit mihi: Noli pauere. hic sum tecum et conlaboro tecum. et abiit. 5. et aspicio (1s perf.ai) populum ingentem (:huge) adtonitum (:watching closely); et quia sciebam me ad bestias damnatam esse, mirabar quod (adv/pron/conj) non mitterentur mihi bestiae. 6. et exiuit quidam (n.s) contra me Aegyptius foedus (n.s:ill-favored) specie (abl.reference) cum adiutoribus suis pugnaturus mecum. ueniunt et ad me adolescentes decori, adiutores et (=) fautores mei. 7. et expoliata (unclothed) sum et facta sum masculus; et coeperunt me fauisores (patrons) mei oleo defricare (rub), quomodo solent (custom) in agone (games). et illum contra Aegyptium uideo in afa (dust) uolutantem. 8. et exiuit (3s perf.ai) uir quidam mirae (g.s) magnitudinis ut etiam excederet (3s plup.a.subj) fastigium (top) amphitheatri, discinctatus, purpuram inter duos clauos (stripes) per medium pectus habens, et galliculas (cool shoes) multiformes ex auro et argento factas, et ferens (n.s pa.ppl) uirgam (acc.s:septer) quasi lanista (:trainer/arbitor), et ramum (acc.s:branch) uiridem (fresh) in quo erant mala (:apple) aurea. 9. et petiit (3s perf.ai/sync) silentium et dixit: Hic Aegyptius, si hanc (f.acc.s) uicerit (3s fperf.ai), occidet (3s fai) illam gladio (abl.s); haec (n.s), si hunc (m.acc.s) uicerit (3s fperf.ai), accipiet (3s fai) ramum (acc.s) istum. 10. et recessit (3s perf.ai). et accessimus (1p perf.ai) ad inuicem et coepimus (1p perf.ai) mittere (inf/acc) pugnos (:fist). ille (n.s) mihi (d.s) pedes (inf/acc) adprehendere uolebat (3s imp.ai); ego autem (postpos) illi (d.s poss?) calcibus (abl.p) faciem (acc.s) caedebam (1s imp.ai). 11. et sublata (1s perf.p.i) sum in aere (abl.s) et coepi (1s perf.ai) eum sic (inf/acc) caedere quasi terram (acc.s) non calcans (n.s pa.ppl). at (:but) ubi uidi (1s perf.ai) moram (acc/inf) fieri, iunxi (1s perf.ai) manus (acc.p) ut digitos in digitos mitterem (1s imp.a.subj) et apprehendi (1s perf.ai) illi (d.s) caput (acc.s); et cecidit (3s perf.ai:egyptian) in faciem et calcaui (1s perf.ai) illi (d.s) caput (acc.s). 12. et coepit populus clamare et fauisores mei psallere. et accessi ad lanistam et accepi ramum. 13. et osculatus est me et dixit mihi: Filia, pax tecum. et coepi ire cum gloria ad portam Sanauiuariam. et experrecta sum. 14. et intellexi me non ad bestias, sed contra diabolum esse pugnaturam; sed sciebam mihi esse uictoriam. 15. hoc usque in pridie muneris egi; ipsius (g.s) autem (postpos) muneris actum, si quis uoluerit, scribat (3s imp.ai).

[11] Sed et Saturus (n.s) benedictus hanc uisionem suam edidit (3s perf.ai:gave), quam ipse (n.s) conscripsit. 2. Passi, inquit, eramus (1p perf.pi), et exiuimus (1p perf.ai) de carne, et coepimus ferri (pp.inf) a quattuor angelis in orientem, quorum manus nos non tangebant (3p imp.ai). 3. ibamus (1p imp.ai) autem (postpos) non supini (n.p) sursum uersi, sed quasi mollem (acc.s) cliuum ascendentes (np pa.ppl). 4. et liberato primo (abl.abs) (first world) mundo uidimus lucem inmensam, et dixi Perpetuae (d.s) (erat (3s imp.ai) enim haec in latere meo): Hoc est quod nobis (d.p) Dominus (n.s) promittebat (3s imp.ai): percepimus promissionem. 5. et dum gestamur (1p perf.p.i:sync) ab ipsis quattuor angelis, factum est nobis (d.p) spatium grande, quod (:something like) tale fuit quasi uiridiarium (acc.s:arboretum) arbores habens rosae et omne genus flores. 6. altitudo arborum (g.p) erat (3s imp.ai) in modum cypressi (g.s), quarum folia cadebant (3p imp.ai:cascade) sine cessatione. 7. ibi autem (postpos) in uiridiario alii quattuor angeli fuerunt clariores (brighter) ceteris: qui, ubi uiderunt nos, honorem nobis dederunt, et dixerunt ceteris angelis, Ecce sunt, ecce sunt, cum admiratione. et expauescentes (trembling) quattuor illi angeli qui gestabant nos, deposuerunt nos. 8. et pedibus (abl.s:manner) nostris (g.p) transiuimus ad stadium (700m) uia (abl.s:means) lata. 9. ibi inuenimus Iocundum (perf.a.ppl) et Saturninum et Artaxium, qui eadem persecutione (abl.s) uiui (n.p) arserunt, et Quintum, qui et ipse martyr in carcere exierat. et quaerebamus (1p imp.ai) de illis, ubi essent. 10. ceteri angeli dixerunt nobis: Venite prius, introite (rare except Xn liturgy), et salutate Dominum.

[12] Et uenimus (1p pai:sync) prope (prep) locum (indication of oral style) cuius loci parietes tales (n.p:so great) erant (3p perf.pi) quasi de luce aedificati; et ante (prep/acc) ostium loci (g.s) illius angeli (n.p) quattuor stabant (3p imp.ai), qui introeuntes (n.p pa.ppl) uestierunt (3p perf.ai:sync) stolas (acc.pl) candidas. 2. et introiuimus, (1p perf.ai) et audiuimus uocem (acc.s) unitam (< perf.p.ppl)) dicentem, agios (gk) agios agios, sine (abl.s) cessatione. 3. et uidimus (1p perf.ai) in eodem (abl.s) loco sedentem (acc.s) quasi hominem canum, niueos (acc.pl) habentem (acc.s pa.ppl) capillos et uultu (abl.s) iuuenili (g.s), cuius (acc.p) pedes non uidimus. 4. et in dextera (abl.s) et in sinistra seniores (n.p) quattuor, et post illos (acc.p) ceteri (n.p) seniores complures stabant (3p imp.ai). 5. et introeuntes (n.p) cum admiratione (abl.s) stetimus (1p perf.ai) ante thronum (acc.s), et quattuor (n.p) angeli subleuauerunt (3p perf.ai:raised) nos et osculati (1p perf.dep.i) sumus illum, et de manu (abl.s) sua/traiecit nobis (d.p) in faciem. 6. et ceteri (n.p) seniores dixerunt nobis: Stemus (1p pa.subj:hort:let us stand); et stetimus (1p perf.ai) et pacem (idiomatic?) fecimus. et dixerunt nobis seniorex: Ite et ludite. 7. et dixi Perpetuae: Habes quod uis. et dixit mihi: Deo gratias, ut quomodo in carne hilaris fui, hilarior sim (1s pa.subj) et hic modo.

[13] Et exiuimus et (1p perf.ai) uidimus ante fores Optatum (acc.s:contemporary of Tertullian) episcopum ad dexteram et Aspasium presbyterum doctorem ad sinistram separatos et (acc.p) tristes. 2. et miserunt (3p perf.ai:refl) se ad pedes (acc.p) nobis (d.s) et dixerunt: Componite (pa.imp) inter nos, quia existis (2p perf.ai:sync), et sic nos reliquistis (2s perf.ai). 3. et diximus illis: Non tu es papa noster et tu presbyter, ut uos ad pedes nobis mittatis? et moti sumus et complexi illos (1p perf.dep.ind) sumus. 4. et coepit Perpetua graece cum illis loqui, et segregauimus (1p perf.ai) eos in uiridiarium sub arbore rosae. 5. et dum loquimur cum eis, dixerunt illis angeli: Sinite (pa.imp:allow) illos refrigerent (pa.subj); et si quas habetis inter uos dissensiones, dimittite uobis inuicem. 6. et conturbauerunt eos. et dixerunt Optato: Corrige plebem tuam, quia sic ad te conueniunt quasi de circo redeuntes (n.p pa.ppl) et de factionibus certantes (tustlinvig). 7. et sic nobis uisum est quasi uellent (fai) claudere portas. 8. et coepimus illic (adv:there) multos fratres cognoscere (pa.inf:acquaint) sed et martyras. uniuersi odore inenarrabili alebamur (nourish) qui nos satiabat. tunc gaudens experrectus sum.

[14] Hae uisiones (n.p) insigniores ipsorum martyrum (g.p) beatissimorum Saturi et Perpetuae, quas (acc.p) ipsi (n.p) conscripserunt (3s perf.ai). 2. Secundulum (acc.s) uero (adv) Deus maturiore (abl.s:) exitu de saeculo (abl.s) adhuc in carcere euocauit (3s perf.ai) non sine gratia (abl.s) ut bestias (acc.p) lucraretur (3s imp.dep.subj). 3. gladium (acc.s) tamen (:yet) etsi (:though) non anima certe caro eius agnouit (3s perf.ai:recognize).

[15] Circa Felicitatem (acc.s) uero (adv) et illi (d.s/m) gratia (n.s) domini (g.s) eiusmodi (adv:such) contigit (3s perf.ai). 2. cum octo iam mensium uentrem (womb had) haberet (nam praegnans fuerat adprehensa (perf.p.ppl), instante (abl.s pa.ppl/absolute) spectaculi (g.p) die in magno erat (3s imp.ai) luctu (grief) ne propter uentrem differretur (quia non licet praegnantes poenae repraesentari (pp.inf) et ne inter alios postea sceleratos sanctum et innocentem sanguinem funderet. 3. sed et conmartyres grauiter contristabantur ne tam bonam sociam quasi comitem solam (?) in uia eiusdem spei relinquerent. 4. coniuncto (abl.s means) itaque unito gemitu ad Dominum orationem (acc.s) fuderunt (3p perf.ai) ante tertium diem muneris. 5. statim (adv) post orationem dolores (labor) inuaserunt. et cum (when) pro naturali (abl) difficultate octaui mensis in partu (abl.s) laborans doleret (3s imp.a.subj), ait (3s pai) illi (d.s) quidam ex ministris cataractariorum (g.p): Quae (interrog.pron.n.s) sic (thus) modo (abl/d.s) doles (2s pai), quid (that) facies (2s fai) obiecta (n.s perf.pass.ppl) bestiis (g.s), quas (rel.pron) contempsisti (2s perf.ai/scorn) cum (when) sacrificare (pa.inf) noluisti (2s perf.ai)? 6. et illa respondit: Modo (abl/s) ego patior (1s pres.dep.ind) quod patior; illic (adv:in that place) autem (postpos) alius erit (3s fai) in me (abl.s) qui patietur (3s fut.dep.ind) pro me, quia et ego pro illo (abl.s) passura (1s perf.dep.ind) sum. 7. ita enixa (3s perf.dep.ind:bear) est puellam (acc.s), quam sibi (d.s) quaedam soror in filiam (acc.s) educauit (3s perf.ai).

***Exam to Here***

[16] Quoniam (conj) ergo permisit (3s perf.ai) et permittendo (abl/d.s fut.pass.ppl) uoluit (3s perf.ai) Spiritus Sanctus ordinem (acc.s) ipsius (g.s) muneris conscribi (pres.pass.inf), etsi (conj:although) indigni (n.p) ad supplementum (acc.s) tantae gloriae (n.p) describendae, tamen quasi mandatum (acc.s) sanctissimae (g.s) Perpetuae, immo (adv:no indeed) fideicommissum (:trust) eius exequimur (1p perf.dep.ind:accomplish), unum adicientes (n.p) documentum de ipsius (g.s) constantia et animi (g.s) sublimitate. 2. cum tribunus (n.s) castigatius eos (acc.p) castigaret (3s imp.a.subj), quia ex (abl.p) admonitionibus hominum (g.p) uanissimorum (g.p) uerebatur (3s imp.dep.ind:revere) ne subtraherentur (3p imp.pass.subj:carry off) de carcere (abl.s) incantationibus (abl.p:enchantment) aliquibus magicis, in faciem (acc.s) ei (d.s) Perpetua respondit (3s perf.ai): 3 Quid utique (adv:certainly) non permittis (2s pai) nobis (d.p) refrigerare noxiis (d/abl.p) nobilissimis, Caesaris (g.s) scilicet (adv:of course), et natali eiusdem pugnaturis (abl.p fut.a.ppl)? aut non tua (n.s) gloria est, si pinguiores (n.p) illo (d.s) producamur (1p pres.pass.subj)? 4. horruit et erubuit (3s perf.ai: dread / blush) tribunus; et ita iussit (3s perf.ai) illos (acc.p) humanius (n.s) haberi (pres.pass.inf) ut fratribus (abl.p) eius et ceteris facultas (n.s) fieret (imp.act.subj) introeundi (:come in) et refrigerandi cum eis, iam et ipso (abl.s) optione carceris (g.s) credente.

[17] Pridie (:day before) quoque (adv:likewise) cum illam-cenam-ultimam quam-liberam-uocant (3p pai), quantum in ipsis (abl.p) erat (3s imp.ai), non cenam-liberam sed agapem cenarent (3p imp.a.subj), eadem (abl.s manner) constantia ad populum (acc.s) uerba (acc.p) iactabant (3p imp.ai), comminantes (n.p p.dep.ppl:threaten) iudicium Dei, contestantes (n.p p.dep.ppl) passionis (g.s) suae felicitatem (acc.s), inridentes (n.p pa.ppl:mock) concurrentium (:curious mob) curiositatem, dicente (abl.s) Saturo: 2 Crastinus satis uobis (d.p) non est? quid libenter (pres.pass.ind) uidetis quod odistis? hodie amici, cras inimici. notate tamen uobis (d.s) facies (acc.p) nostras diligenter (adv), ut recognoscatis (2p pa.subj) nos in die (abl.s) illo. 3. ita omnes inde adtoniti discedebant (imp.ai), ex quibus multi crediderunt (perf.ai).

[18] Illuxit (:dawn) dies uictoriae illorum, et processerunt de carcere in amphitheatrum quasi in caelum hilares, uultu decori, si forte gaudio pauentes (:trembled) non timore. 2. sequebatur Perpetua lucido uultu et placido incessu (:enter) ut matrona (:spouse) Christi, ut Dei delicata, uigore oculorum deiciens (throwing down all onlookers) omnium conspectum. 3. item (:likewise) Felicitas, saluam se peperisse gaudens ut ad bestias pugnaret (imp.a.subj), a sanguine ad sanguinem, ab obstetrice ad retiarium (:gladiator), lotura (fa.ppl:washed) post partum baptismo secundo. 4. et cum ducti essent in portam et cogerentur (imp.pass.subj) habitum (inf/acc) induere,
uiri quidem sacerdotum Saturni,
men, those of the priest saturn
feminae uero sacratarum Cereri,
women those of the priestess ceteri
generosa illa in finem usque constantia repugnauit.
her generosity to the end up to constancy, she refused.
5. dicebat enim:
She was saying
Ideo ad hoc sponte peruenimus ne libertas nostra obduceretur;
therefore till today we came (sync) not that our liberty would be lead away.
ideo animam nostram addiximus,
therefore we commit our spirit/courage/life
ne tale aliquid faceremus; hoc uobiscum pacti sumus.
not that we would do otherwise, this is our pact with you.
6. agnouit iniustitia iustitiam: concessit tribunus.
Injustice acknowledged justice. The tribune conceded.
quomodo erant, simpliciter inducerentur.
That in the manner they were, simply they were lead forth.
7. Perpetua psallebat caput iam Aegyptii calcans.
Perpetua was singing for stepping on the head of the egyptian.
Reuocatus et Saturninus et Saturus populo spectanti comminabantur (dep).
RS&S threatened the spectating people.
8. dehinc ut sub conspectu Hilariani peruenerunt,
to then, that under the gaze of hilarian they came.
gestu et nutu coeperunt Hilariano dicere:
by gesture and nod, they began to say to Hilarian
Tu nos, inquiunt, te autem (postpos) Deus.
You us judge, and God you.
9. ad hoc populus exasperatus flagellis eos uexari per ordinem uenatorum postulauit;
to this the people, exasperated by scourges us to be vext by the order of the hunter he asked.
et utique gratulati sunt quod aliquid et de dominicis passionibus essent consecuti.
and at this we were glad that something and of the lord's passion we were following.

[19] Sed qui dixerat: Petite et accipietis, petentibus dederat eum exitum quem quis desiderauerat. 2. nam, si quando inter se de martyrii sui uoto sermocinabantur, Saturninus quidem omnibus bestiis uelle se obici profitebatur, ut scilicet gloriosiorem gestaret coronam. 3. itaque in commissione spectaculi ipse et Reuocatus leopardum experti etiam super pulpitum ab urso uexati sunt. 4. Saturus autem (postpos) nihil magis quam ursum abominabatur; sed uno morsu leopardi confici se iam praesumebat. 5. itaque cum apro subministraretur, uenator potius qui illum apro subligauerat, subfossus ab eadem bestia post dies muneris obiit; Saturus solummodo tractus est. 6. et cum ad ursurn substrictus esset in ponte, ursus de cauea prodire noluit. itaque secundo Saturus inlaesus reuocatur.

[20] Puellis autem (postpos) ferocissimam uaccam ideoque praeter consuetudinem conparatam diabolus praeparauit, sexui earum etiam de bestia aemulatus. 2. itaque dispoliatae et reticulis indutae producebantur. horruit populus alteram respiciens puellam delicatam, alteram a partu recentem stillantibus mammis. 3. ita reuocatae et discinctis indutae. prior Perpetua iactata est et concidit in lumbos. 4. et ubi sedit, tunicam a latere discissam ad uelamentum femoris reduxit pudoris potius memor quam doloris. 5. dehinc acu requisita et dispersos capillos infibulauit; non enim decebat martyram sparsis capillis pati, ne in sua gloria plangere uideretur. 6. ita surrexit et elisam Felicitatem cum uidisset, accessit et manum ei tradidit et suscitauit illam. et ambae pariter steterunt. 7. et populi duritia deuicta, reuocatae sunt in portam Sanauiuariam. 8. illic Perpetua a quodam tunc catechumeno Rustico nomine qui ei adhaerebat, suscepta et quasi a somno expergita (adeo in spiritu et in extasi fuerat) circumspicere coepit et stupentibus omnibus ait (3s pai): Quando, inquit, producimur ad uaccam illam nescioquam? 9. et cum audisset quod iam euenerat, non prius credidit nisi quasdam notas uexationis in corpore et habitu suo recognouisset. 10. exinde accersitum fratrem suum et illum catechumenum, adlocuta est dicens: In fide state et inuicem omnes diligite, et passionibus nostris ne scandalizemini.

[21] Item Saturus in alia porta Pudentem militem exhortabatur dicens: Ad summam, inquit, certe, sicut praesumpsi et praedixi, nullam usque adhuc bestiam sensi. et nunc de toto corde credas: ecce prodeo illo, et ab uno morsu leopardi consummor. 2. et statim in fine spectaculi leopardo obiectus de uno morsu tanto perfusus est sanguine, ut populus revertenti illi secundi baptismatis testimonium reclamauerit: Saluum lotum! saluum lotum! 3. plane utique saluus erat qui hoc modo lauerat. 4. tunc Pudenti militi, [inquit] Vale, inquit, et memento fidei et mei; et haec te non conturbent, sed confirment. 5. simulque ansulam de digito eius petiit, et uulneri suo mersam reddidit ei hereditatem, pignus relinquens illi et memoriam sanguinis. 6. exinde iam exanimis prosternitur cum ceteris ad iugulationem solito loco. 7. et cum populus illos in medio postularet, ut gladio penetranti in eorum corpore oculos suos comites homicidii adiungerent, ultro surrexerunt et se quo uolebat populus transtulerunt, ante iam osculati inuicem, ut martyrium per sollemnia pacis consummarent. 8. ceteri quidem inmobiles et cum silentio ferrum receperunt: multo magis Saturus, qui et prior ascenderat, prior reddidit spiritum; nam et Perpetuam sustinebat. 9. Perpetua autem (postpos), ut aliquid doloris gustaret, inter ossa conpuncta exululauit, et errantem dexteram tirunculi gladiatoris ipsa in iugulum suum transtulit. 10. fortasse tanta femina aliter non potuisset occidi, quae ab inmundo spiritu timebatur, nisi ipsa uoluisset.

11. O fortissimi ac beatissimi martyres! o uere uocati et electi in gloriam domini nostri Iesu Christi! quam qui magnificat et honorificat et adorat, utique et haec non minora ueteribus exempla in aedificationem Ecclesiae legere debet, ut nouae quoque uirtutes unum et eundem semper Spiritum Sanctum usque adhuc operari testificentur, et omnipotentem Deum Patrem et Filium eius Iesum Christum dominum nostrum, cui est claritas et inmensa potestas in saecula saeculorum. Amen.

Codex Iuris Canonici 1917

CAPUT II. De privilegiis.

Can.613. § 1. Quaelibet (n.s) religio (n.s) iis (abl.p) tantum (adv) privilegiis (abl.p) gaudet (3s pai), quae (n.pl) vel (adv) hoc in (abl.s) Codice continentur (3pl ppi), vel a Sede (abl.s) Apostolica directe (adv) eidem (d.s) concessa fuerint (3pl perf.pass.subj), exclusa (acc.pl perf.pass.ppl/abl abs or qual) in posterum (acc.s) qualibet (acc.pl) communicatione (dat.s.disadvantage/exclusa).


§ 2. Privilegia (n.pl) quibus (abl.pl) gaudet (3s pai) Ordo (n.s) regularis (g.s), competunt (3pl pai) quoque (adv) monialibus (dat.pl) eiusdem (g.s) Ordinis, quatenus (adv) eorum (g.pl) sint capaces (n.pl).


Can. 614. Religiosi (n.pl), etiam laici (n.pl) ac novitii, fruuntur (3pl p.dep.ind) clericorum (g.pl) privilegiis (abl.pl) de quibus (abl.pl) in can. 119-123.


Can. 615. Regulares (n.pl), novitiis non (abl.p>perf.pass.ppl:quality or abl. abs.) exclusis, sive viri sive (n.pl) mulieres, cum eorum (g.pl) domibus (abl.pl) et ecclesiis, exceptis (abl.p <perf.pass.ppl/prep) iis monialibus quae (n.pl?) Superioribus (d.pl) regularibus non subsunt (3pl pai), ab Ordinarii (g.s) loci iurisdictione (abl.s) exempti sunt (perf.pass.ind), praeterquam (prep) in casibus (abl.pl) a iure (abl.pl) expressis.


Can. 616. § l. Regulares (n.pl) extra domum (acc.s) illegitime (adv) degentes (n.pl pa.ppl), etiam sub praetextu (abl.s) accedendi (g.s fut.pass.ppl) ad Superiores (acc.pl), exemptionis (g.s) privilegio (abl.s) non gaudent (3pl pai).


§ 2. Si extra domum (acc.s) delictum (acc.s) commiserint (3pl perf.act.subj) nec a proprio (abl.s) Superiore praemonito (abl.s perf.pass.ppl) puniantur (3pl pa.subj) , a loci (abl.s) Ordinario puniri (pp.inf) possunt (3pl pai), etsi e domo (abl.s) legitime exierint (3pl perf.pass.subj) et domum (acc.s) reversi (adv) fuerint (3pl perf.pass.subj).


Can. 617. § 1. Si in regularium (g.pl) aliorumve religiosorum (g.pl) exemptorum domibus (d.pl) eorumve ecclesiis (d.pl) abusus (n.pl) irrepserint (3pl perf.pass.subj:creep in), et Superior monitus (n.s perf.pass.ppl) prospicere (pa.inf) neglexerit (3s perf.act.subj), Ordinarius (n.s) loci (g.s) obligatione (abl/d.s) tenetur (3s pres.pass.ind) rem (acc.s) ad Sedem (acc.s) Apostolicam statim (adv) deferendi (gen.s fut.pass.ppl gerundive?).


§ 2. Domus (n.s) autem non formata (n.s) manet (3s pai) sub peculiari (abl.s) vigilantia Ordinarii (g.s) loci, qui (n.s), si abusus (n.pl) irrepserint (3pl perf.act.subj) et fidelibus (d.pl) scandalo (?.p) fuerint (3pl perf.act.subj), ipse per se (abl.s) potest (3s pai) interim (adv) providere (pa.inf).


Can. 618. § 1. Religiones (n.pl) votorum (g.pl) simplicium exemptionis (g.s) privilegio (abl.s) non gaudent (3pl pai), nisi specialiter eisdem (d.pl) fuerit (3s perf.act.subj) concessum (n.s perf.pass.ppl) .


§ 2. In religionibus (abl.pl) tamen (adv) iuris (g.s) pontificii Ordinario (d.s) loci non licet (3s pai):


1.o Constitutiones (acc.pl) ullatenus (adv: in any way) immutare (pa.inf/acc) aut de re (abl.s) oeconomica cognoscere (pa.inf), salvo (abl.s: absolute) praescripto (< perf.pass.ppl) can. 533-535;


2.o Sese (acc.s) ingerere (pa.inf) in regimen (acc.s) internum ac disciplinam, exceptis (prep/abl.p) casibus (abl.p) in iure (abl.pl) expressis (abl.p); nihilominus (adv:nevertheless) in religionibus (abl.pl) laicalibus ipse (n.s) potest (3s pai) ac debet inquirere (pa.inf) num disciplina (n.s) ad constitutionum (g.s) normam (acc.s) vigeat (3s pa.subj), num quid (n.s) sana (n.s) doctrina morumve (n.s) probitas detrimenti (g.s) ceperit (3s perf.act.subj), num contra clausuram (acc.s) peccatum (n.s) sit (3s pa.subj), num Sacramenta (n.s) aequa (equitable/established) stataque (abl.s) frequentia suscipiantur (3pl p.pass.subj); et, si Superiores (n.p) de gravibus (abl.pl) forte (adv) abusibus admoniti (n.p perf.pass.ppl) opportune (adv) non providerint (3p perf.act.subj), ipse (:he) per (through himself) se consulat (3s pai); si qua (n.s) tamen (:still) maioris (g.s) momenti occurrant (3pl pa.subj), quae (n.pl) moram (acc.s:delay) non patiantur (3pl p.dep.subj), decernat (3s pa.subj) statim; decretum (acc) vero (adv) ad Sanctam (acc.s) Sedem deferat (3s pa.subj).


Can. 619. In omnibus (abl.pl) in quibus (abl.pl) religiosi (n.pl) subsunt (3pl pai) Ordinario (n.s) loci, possunt (3pl pai) ab eodem (abl.s) etiam (also) poenis (abl.s:manner) coerceri (pp.inf:coerce).


Can. 620. Per indultum (acc.s) ab Ordinario (abl.s) loci (g.s) legitime (adv) concessum (acc.s), obligatio (n.s) legis (g.s) communis cessat (3s pai) quoque pro religiosis (abl.pl) omnibus in dioecesi (abl.pl) commorantibus, salvis (abl.abs) votis et constitutionibus propriis cuiusvis (g.s) religionis.


Can. 621. § 1. Regulares (n.p), qui ex instituto (abl.s) mendicantes (n/acc.p) vocantur et sunt, eleemosynas (acc.p) in dioecesi (abl.s), ubi eorum religiosa domus est constituta, quaerere (acc/inf) valent de sola Superiorum suorum licentia; extra dioecesim (acc.s) vero indigent (:need) praeterea (:besides) licentia (abl.s) scripto data ab Ordinario loci in quo eleemosynas (acc/inf) colligere cupiunt.


§ 2. Hanc licentiam Ordinarii locorum, praecipue (:especially) dioecesium finitimarum, nisi gravibus et urgentibus de causis, ne denegent neve revocent, si religiosa domus ex mendicatione in sola dioecesi, in qua est constituta, vivere nullo modo possit.


Can. 622. § 1. Alii omnes religiosi Congregationum iuris pontificii, sine peculiari Sanctae Sedis privilegio, stipem petere prohibentur; quibus, si hoc privilegium impetraverint, opus erit praeterea licentia scripto data ab Ordinario loci, nisi aliter in ipso privilegio cautum fuerit.


§ 2. Religiosi Congregationum iuris dioecesani stipem quaeritare nequaquam possunt sine licentia scripto data tum ab Ordinario loci in quo sita est eorum domus, tum ab Ordinario loci in quo stipem quaerere cupiunt.


§ 3. Religiosis, de Quibus in §§ 1 et 2 huius canonis, Ordinarii locorum licentiam quaeritandae stipis ne concedant, praesertim ubi sunt conventus regularium nomine et re mendicantium, nisi sibi constet de vera domus vel pii operis necessitate, cui alio modo occurri nequeat; quod si necessitati provideri possit stipe quaerenda intra locum seu districtum vel dioecesim in qua iidem commorantur, ampliorem licentiam ne largiantur.


§ 4. Sine authentico et recenti rescripto Sacrae Congregationis pro Ecclesia Orientali, Ordinarii latini nec sinant orientalem ullum cuiusvis ordinis et dignitatis in proprio territorio pecuniam colligere, nec suum subditum in orientales dioeceses ad eundem finem mittant.


Can. 623. Non licet Superioribus stipem colligendam committere, nisi professis aetate animoque maturis, maxime si de mulieribus agatur, nunquam autem iis qui in studia adhuc incumbunt.


Can. 624. Quod vero attinet ad modum in quaeritanda stipe servandum et ad disciplinam a quaestuantibus custodiendam, religiosi utriusque sexus stare debent instructionibus a Sede Apostolica hac de re datis.


Can. 625. Abbates regulares de regimine, legitime electi, debent intra tres menses ab electione benedictionem accipere ab Episcopo dioecesis in qua monasterium situm est; postquam vero benedictionem receperint, praeterquam potestate conferendi ordines ad normam can. 964, n. 1, fruuntur privilegiis de quibus in can. 325, excepto (prep.abl) pileolo violaceo.

Nostra Aetate

PAULUS EPISCOPUS

SERVUS SERVORUM DEI


UNA CUM SACROSANCTI CONCILII PATRIBUS


AD PERPETUAM REI MEMORIAM

DECLARATIO DE ECCLESIAE HABITUDINE

AD RELIGIONES NON-CHRISTIANAS


NOSTRA AETATE

English
1. Nostra aetate, in qua genus humanum in dies arctius unitur et necessitudines inter varios populos augentur, Ecclesia attentius considerat quae sit sua habitudo ad religiones non-christianas. In suo munere unitatem et caritatem inter homines, immo et inter gentes, fovendi ea imprimis hic considerat quae hominibus sunt communia et ad mutuum consortium ducunt.

Una enim communitas sunt omnes gentes, unam habent originem, cum Deus omne genus hominum inhabitare fecerit super universam faciem terrae (1), unum etiam habent finem ultimum, Deum, cuius providentia ac bonitatis testimonium et consilia salutis ad omnes se extendunt (2), donec uniantur electi in Civitate Sancta, quam claritas Dei illuminabit, ubi gentes ambulabunt in lumine eius (3).
Homines a variis religionibus responsum exspectant de reconditis condicionis humanae aenigmatibus, quae sicut olim et hodie corda hominum intime commovent: quid sit homo, quis sensus et finis vitae nostrae, quid bonum et quid peccatum, quem ortum habeant dolores et quem finem, quae sit via ad veram felicitatem obtinendam, quid mors, iudicium et retributio post mortem, quid demum illud ultimum et ineffabile mysterium quod nostram existentiam amplectitur, ex quo ortum sumimus et quo tendimus.

2. Iam ab antiquo usque ad tempus hodiernum apud diversas gentes invenitur quaedam perceptio illius arcanae virtutis, quae cursui rerum et eventibus vitae humanae praesens est, immo aliquando agnitio Summi Numinis vel etiam Patris. Quae perceptio atque agnitio vitam earum intimo sensu religioso penetrant. Religiones vero cum progressu culturae connexae subtilioribus notionibus et lingua magis exculta ad easdem quaestiones respondere satagunt. Ita in Hinduismo homines mysterium divinum scrutantur et exprimunt inexhausta fecunditate mythorum et acutis conatibus philosophiae, atque liberationem quaerunt ab angustiis nostrae condicionis vel per formas vitae asceticae vel per profundam meditationem vel per refugium ad Deum cum amore et confidentia. In Buddhismo secundum varias eius formas radicalis insufficientia mundi huius mutabilis agnoscitur et via docetur qua homines, animo devoto et confidente, sive statum perfectae liberationis acquirere, sive, vel propriis conatibus vel superiore auxilio innixi, ad summam illuminationem pertingere valeant. Sic ceterae quoque religiones, quae per totum mundum inveniuntur, inquietudini cordis hominum variis modis occurrere nituntur proponendo vias, doctrinas scilicet ac praecepta vitae, necnon ritus sacros.
Ecclesia catholica nihil eorum, quae in his religionibus vera et sancta sunt, reicit. Sincera cum observantia considerat illos modos agendi et vivendi, illa praecepta et doctrinas, quae, quamvis ab iis quae ipsa tenet et proponit in multis discrepent, haud raro referunt tamen radium illius Veritatis, quae illuminat omnes homines. Annuntiat vero et annuntiare tenetur indesinenter Christum, qui est "via et veritas et vita" (Io 14,6), in quo homines plenitudinem vitae religiosae inveniunt, in quo Deus omnia Sibi reconciliavit (4).
Filios suos igitur hortatur, ut cum prudentia et caritate per colloquia et collaborationem cum asseclis aliarum religionum, fidem et vitam christianam testantes, illa bona spiritualia et moralia necnon illos valores socio-culturales, quae apud eos inveniuntur, agnoscant, servent et promoveant.

3. Ecclesia cum aestimatione quoque Muslimos respicit qui unicum Deum adorant, viventem et subsistentem, misericordem et omnipotentem, Creatorem caeli et terrae (5), homines allocutum, cuius occultis etiam decretis toto animo se submittere student, sicut Deo se submisit Abraham ad quem fides islamica libenter sese refert. Iesum, quem quidem ut Deum non agnoscunt, ut prophetam tamen venerantur, matremque eius virginalem honorant Mariam et aliquando eam devote etiam invocant. Diem insuper iudicii expectant cum Deus omnes homines resuscitatos remunerabit. Exinde vitam moralem aestimant et Deum maxime in oratione, eleemosynis et ieiunio colunt.
Quodsi in decursu saeculorum inter Christianos et Muslimos non paucae dissensiones et inimicitiae exortae sint, Sacrosancta Synodus omnes exhortatur, ut, praeterita obliviscentes, se ad comprehensionem mutuam sincere exerceant et pro omnibus hominibus iustitiam socialem, bona moralia necnon pacem et libertatem communiter tueantur et promoveant.

4. Mysterium Ecclesiae perscrutans, Sacra haec Synodus meminit vinculi, quo populus Novi Testamenti cum stirpe Abrahae spiritualiter coniunctus est.
Ecclesia enim Christi agnoscit fidei et electionis suae initia iam apud Patriarchas, Moysen et Prophetas, iuxta salutare Dei mysterium, inveniri. Confitetur omnes Christifideles, Abrahae filios secundum fidem (6), in eiusdem Patriarchae vocatione includi et salutem Ecclesiae in populi electi exitu de terra servitutis mystice praesignari. Quare nequit Ecclesia oblivisci se per populum illum, quocum Deus ex ineffabili misericordia sua Antiquum Foedus inire dignatus est, Revelationem Veteris Testamenti accepisse et nutriri radice bonae olivae, in quam inserti sunt rami oleastri Genti (7). Credit enim Ecclesia Christum, Pacem nostram, per crucem Iudaeos et Gentes reconciliasse et utraque in Semetipso fecisse unum (8).
Semper quoque prae oculis habet Ecclesia verba Apostoli Pauli de cognatis eius, "quorum adoptio est filiorum et gloria et testamentum et legislatio et obsequium et promissa, quorum patres et ex quibus est Christus secundum carnem" (Rom 9,4-5), filius Mariae Virginis. Recordatur etiam ex populo iudaico natos esse Apostolos, Ecclesiae fundamenta et columnas, atque plurimos illos primos discipulos, qui Evangelium Christi mundo annuntiaverunt.
Teste Sacra Scriptura, Ierusalem tempus visitationis suae non cognovit (9), atque Iudaei magna parte Evangelium non acceperunt, immo non pauci diffusioni eius se opposuerunt (10). Nihilominus, secundum Apostolum, Iudaei Deo, cuius dona et vocatio sine paenitentia sunt, adhuc carissimi manent propter Patres (11). Una cum Prophetis eodemque Apostolo Ecclesia diem Deo soli notum expectat, quo populi omnes una voce Dominum invocabunt et "servient ei umero uno" (Soph 3,9) (12).
Cum igitur adeo magnum sit patrimonium spirituale Christianis et Iudaeis commune, Sacra haec Synodus mutuam utriusque cognitionem et aestimationem, quae praesertim studiis biblicis et theologicis atque fraternis colloquiis obtinetur, fovere vult et commendare.
Etsi auctoritates Iudaeorum cum suis asseclis mortem Christi urserunt (13), tamen ea quae in passione Eius perpetrata sunt nec omnibus indistincte Iudaeis tunc viventibus, nec Iudaeis hodiernis imputari possunt. Licet autem (postpos) Ecclesia sit novus populus Dei, Iudaei tamen neque ut a Deo reprobati neque ut maledicti exhibeantur, quasi hoc ex Sacris Litteris sequatur. Ideo curent omnes ne in catechesi et in verbi Dei praedicatione habenda quidquam doceant, quod cum veritate evangelica et spiritu Christi non congruat.
Praeterea, Ecclesia, quae omnes persecutiones in quosvis homines reprobat, memor communis cum Iudaeis patrimonii, nec rationibus politicis sed religiosa caritate evangelica impulsa, odia, persecutiones, antisemitismi manifestationes, quovis tempore et a quibusvis in Iudaeos habita, deplorat.
Ceterum Christus, uti semper tenuit et tenet Ecclesia, propter peccata omnium hominum voluntarie passionem suam et mortem immensa caritate obiit, ut omnes salutem consequantur. Ecclesiae praedicantis ergo est annuntiare crucem Christi tamquam signum universalis Dei amoris et fontem omnis gratiae.

5. Nequimus vero Deum omnium Patrem invocare, si erga quosdam homines, ad imaginem Dei creatos, fraterne nos gerere renuimus. Habitudo hominis ad Deum Patrem et habitudo hominis ad homines fratres adeo connectuntur, ut Scriptura dicat: "qui non diligit, non novit Deum" (1 Io 4,8).
Fundamentum ergo tollitur omni theoriae vel praxi quae inter hominem et hominem, inter gentem et gentem, discrimen quoad humanam dignitatem et iura exinde dimanantia inducit.
Ecclesia igitur quamvis hominum discriminationem aut vexationem stirpis vel coloris, condicionis vel religionis causa factam tamquam a Christi mente alienam, reprobat. Proinde, Christifideles Sacra Synodus, vestigia Sanctorum Apostolorum Petri et Pauli premens, ardenter obsecrat ut "conversationem... inter gentes habentes bonam" (1 Pt 2,12), si fieri potest, quod in eis est cum omnibus hominibus pacem habeant (14), ita ut vere sint filii Patris qui in caelis est (15).

Haec omnia et singula quae in hac Declaratione edicta sunt, placuerunt Sacrosancti Concilii Patribus. Et Nos, Apostolica a Christo Nobis tradita potestate, illa, una cum Venerabilibus Patribus, in Spiritu Sancto approbamus, decernimus ac statuimus et quae ita synodaliter statuta sunt ad Dei gloriam promulgari iubemus.

Romae, apud S. Petrum
die XXVIII mensis octobris anno MCMLXV.
Ego PAULUS Catholicae Ecclesiae Episcopus

Sequuntur Patrum subsignationes.

NOTES:

Syncopation: exeo, exire, exivi, exitus - the -vi- gets dropped
Ablative absolutes - recognize them
3 cases with the same ending - why do you translate with one choice or the other.
Clause of fearing ne/ut carry opposite meaning
Ablative participles usually end in e
Scanlon Second Latin

Perpetua - Salisbury - circles in on the story.
Early Christian persecutions - 64-312 Christianity was illegal and persecuted. 2nd century acts of persecution were local; 3rd century emperors took over and many acts of martyrs written as within a tradition of Jewish martyrs. Different types of texts, some are court transcripts, some hagiography. Tertullian has Trajans letter saying don't seek them out, but if they obstinately refuse to recant, they are to be punished.
There are ten primitive persecutions mentioned in Foxe's Book of Martyrs. The first mass persecution occurred under Nero in A.D. 67. He was the sixth emperor of Rome and is remembered as the one who set Rome aflame and then blamed the Christians for the deaths and destruction caused by the fire. He had some Christians sewn up in skins of wild beasts and thrown to the dogs. Some Christians were dressed in shirts made stiff with wax, fixed to axletrees, and set on fire in his gardens, in order to illuminate them. Rather than diminished the spirit of Christianity, this persecution increased the devotion and commitment of Christianity.

The second persecution happened under Domitian in A.D. 81. Anything bad that happened whether it was famine, pestilence, or earthquakes he blamed the Christians and put them to death. The third primitive persecution occurred under Trajan in A.D. 108. Christians were beaten, beheaded, and devoured by wild beasts. About ten thousand Christians were put to death.


The fourth persecution took place under Marcus Aurelius Antoninas in A.D. 162 and the fifth persecution is credited to Severus in A.D. 192. Christians were burned at the stake, had hot tar poured on their heads, beheaded, placed in boiling water and ravaged by wild beasts.

Perpetua +203. Origen's father, Leonides, killed now. Tertullian commented at the same time - he said that blood of martyrs is the seed of the church, and said that all natural and civil problems were blamed on Christians.
The sixth persecution took place under Maximus in A.D. 235. He targets Xn leaders. At this time, numerous Christians were slain without trial and buried indiscriminately in heaps (mass graves), sometimes fifty or sixty cast into a pit together. The seventh persecution happened under Decius in A.D. 249. At this time, the principle person martyred was Fabian, the bishop of Rome, who beheaded on January 20, A.D. 250. All people were required to sacrifice to the gods and swear an oath.

The eighth persecution occurred under Valerian in A.D. 257. Once again every manner of torture was used to mock those claiming to be Christians and for the entertainment of the rulers and their guests. Also took goods and assets. The ninth persecution occurred under Aurelian in A.D. 274 when Felix, bishop of Rome was martyred.


The tenth persecution took place under Diocletian in A.D. 303. Great unifier and reorganizer of the empire. Christians were seen as an obstacle to this. This was commonly called the Era of the Martyr's and was occasioned partly by the increasing number and luxury of the Christians The manner of persecutions was carried out with racks, scourges, swords, daggers, crosses, poisons, and famine.

Upper class, matron by marriage, husband is completely absent. Not known. Honeste nata, matronaliter nupta - these are tomb inscriptions.
Martyr presented as contest for the prize. The first battle is with her father.
This text uses ablative instead of accusative for duration of time. Generally within which.

6 new sermons of augustine in university of aerford - one on Perpetua and Felicity. Augustine on this passage links it to genesis dragons - you will tread on the head of the serpent. Confessing: won't sacrifice, I'm a christian - two things that pliny said that you should do to examine them before killing them.

Schedule May 9: 10-12, May 16: 13-18, May 23: 19-21
Salisbury text on background on the texts we covered. Bring grammar, collins, no notes or translations.
Montanism - ecstasy and spiritual experiences were emphasized. and they are anti clerical - all have equal access to the spirit.